Tag Archives: intervistë

Joseph: Shtëpia e Bardhë beson se Grenell do ta bindë Gjermaninë

Analisti amerikan, Edward Joseph, thotë se me emërimin e Richard Grenellit të dërguar të posaçëm për dialogun Kosovë-Serbi, Shtëpia e Bardhë beson se mund ta bindë Gjermaninë që të mbështesë idenë e përfolur më herët për shkëmbim territoresh midis Kosovës dhe Serbisë.

Grenell, së bashku me të dërguarin tjetër amerikan për Ballkanin, Matthew Palmer, qëndrojnë të mërkurën në Kosovë. Në intervistën dhënë Radios Evropa e Lirë, Joseph flet edhe për rezultatin e zgjedhjeve të 6 tetorit, të cilin e cilëson si goditje ndaj presidentit Hashim Thaçi, për sfidat e menjëhershme të qeverisë së re e të tjera.

Radio Evropa e Lirë: Zoti Joseph, si e shihni përfshirjen gjithnjë e më të intensifikuar të Shteteve të Bashkuara në dialogun Kosovë-Serbi?

Edward Joseph: Është edhe pozitive, edhe shqetësuese. Pozitive, sepse secila administratë amerikane që tregon interesim intensiv në Ballkan, është një gjë e mirë. Janë bërë disa vite që SHBA-ja e ka distancuar veten nga Ballkani dhe e ka zbritur (atë rajon) nga prioritetet e saj. Por, kjo çështje (dialogu) qartazi kërkon angazhim të nivelit të lartë, në mënyrë që edhe Kosova, edhe Serbia të bëjnë përparim. Në të njëjtën kohë është e çuditshme dhe shqetësuese. Përse ambasadori (Richard) Grenell është emëruar (në pozitën e të dërguarit për dialogun Kosovë-Serbi) kur Matthew Palmer është zgjedhur së voni në pozitën e të dërguarit të posaçëm (për Ballkanin)? Palmer natyrisht ka përvojë të gjatë në rajon, ndërsa ambasadori Grenell ka punuar në Kombet e Bashkuara, ka njohuri për rajonin, por jo në të njëjtin nivel. Është një gjë e mirë që Shtëpia e Bardhë, në kohën e shumë krizave të tjera, është e interesuar në zgjidhjen e kësaj çështjeje, por, në anën tjetër, është e çuditshme dhe mbetet të shihet se çfarë do të thotë për politikën amerikane në rajon.

Radio Evropa e Lirë: Pra, nuk është një gjë e zakonshme që të ketë dy të dërguar?

Edward Joseph: Është e pazakonshme, sidomos kur keni një emisar të sapoemëruar dhe pastaj emëroni edhe një tjetër. Krijon vërtet konfuzion. Por, në anën tjetër, nuk është krejt keq. Grenell është ambasador në Gjermani dhe, megjithëse ka pasur mosmarrëveshje atje, ai është i vetëdijshëm për shqetësimin e Gjermanisë në lidhje me politikën që ka ngritur ish-këshilltari për siguri kombëtare i SHBA-së, John Bolton, e cila duket se është në favor të shkëmbimit të territoreve (midis Kosovës dhe Serbisë). Është e mundshme që Shtëpia e Bardhë vazhdon të jetë e angazhuar në Ballkan dhe beson se Grenell është personi që mund ta bindë Gjermaninë. Por, në pikëpamjet e udhëheqësve të rëndësishëm në rajon, shkëmbimi i territoreve do të ishte i rrezikshëm dhe destabilizues.
Radio Evropa e Lirë: Cili është disponimi në SHBA?

Edward Joseph: Disponimi në SHBA nuk është i lidhur me çështjet në Ballkan. Nëse shikojmë në aspektin ndërkombëtar, SHBA-ja është e përqendruar tash për tash në tërheqjen e trupave nga Siria, në mosmarrëveshjet e vazhdueshme me Iranin dhe, mes tjerash, në konfliktin tregtar me Kinën. Nuk ka disponim në SHBA për Ballkanin. Ata që e ndjekin këtë çështje janë të shqetësuar dhe në konfuzion me emërimin e ambasadorit Grenell. Ata që mendojnë se emërimi i tij mund të reflektojë qasjen e Boltonit drejt ndarjes së Kosovës – që natyrisht se do të krijonte shumë probleme serioze në Maqedoninë e Veriut, në Mal të Zi, në Bosnje dhe brenda vetë Kosovës… për ne që mendojmë kështu, (emërimi i tij) nuk na jep shumë siguri.

Radio Evropa e Lirë: Po si e sheh zgjidhjen SHBA-ja për mosmarrëveshjet Kosovë-Serbi?

Edward Joseph: Kjo është një pyetje politike, së cilës nuk ia dimë përgjigjen, por duhet t’i lexojmë sinjalet. Kur John Bolton ka qenë këshilltar për siguri kombëtare, unë mendoj se ka pasur mbështetje për idenë – të favorizuar edhe nga (shefja e politikës së jashtme të BE-së) Federica Mogherini – për shkëmbim territoresh, për një lloj ndarjeje të Kosovës, me sa duket në veri, në lumin Ibër, ku katër komunat veriore do t’i kalonin Serbisë dhe një pjesë e padefinuar e jugut të Serbisë, që është Lugina e Preshevës, do t’i kalonte Kosovës. Duket se këtë e kanë diskutuar edhe presidenti i Kosovës, Hashim Thaçi, dhe ai i Serbisë, Aleksandar Vuçiq, për disa muaj. Mogherini e ka mbështetur këtë, por të gjithë e dimë se (kancelarja gjermane) Angela Merkel e ka kundërshtuar fuqishëm, ashtu si edhe udhëheqës të tjerë të rajonit që do të ndikoheshin drejtpërdrejt. Për shembull, presidenti i Maqedonisë së Veriut, Stevo Pendarovski, ka përsëritur vazhdimisht kundërshtimet ndaj kësaj ideje. Në një rast, ai e ka cilësuar atë si idenë më të pamend që ka dëgjuar. Mali i Zi është shprehur i shqetësuar për këtë ide, Bosnja po ashtu, e mos të flas për shumë paqartësitë rreth mënyrës se si do të zbatohej ajo në Kosovë. Me gjasë do të kishte lëvizje masive të popullsisë serbe që jeton në jug të Ibrit. Ajo vë në pyetje edhe lokacionet fetare serbe në Deçan, Graçanicë… Të gjitha këto kanë mbetur pa përgjigjet e atyre si Mogherini dhe zyrtarët amerikanë të kohës së Boltonit. Ata nuk e kanë shpjeguar se si do të adresohej kjo çështje.
Radio Evropa e Lirë: Të dërguarin e tij për dialogun Kosovë-Serbi pritet ta emërojë edhe Bashkimi Evropian. A nuk do të bëhet, ta quaj, pak tollovi?

Edward Joseph: Ata do të duhet të bashkëpunojnë. Nuk ka dyshim për këtë, sepse SHBA-ja vetëm nuk mund t’i drejtojë palët drejt një marrëveshjeje. E përsëris, kjo mund të jetë një arsye për emërimin e ambasadorit Grenell, sepse kundërshtimet e Merkelit kanë qenë të dëmshme për qasjen e Mogherinit dhe të Boltonit dhe të Thaçit dhe Vuçiqit për ndarjen e Kosovës.
“Zgjedhjet e dobësuan pozicionin e Thaçit në bisedime”

Radio Evropa e Lirë: Çfarë do të thotë rezultati i zgjedhjeve të 6 tetorit në Kosovë për dialogun me Serbinë?

Edward Joseph: Në njërën anë është goditje e qartë ndaj presidentit (të Kosovës, Hashim) Thaçi. Nuk ka dyshim për këtë. Ideja se ai mund të ketë mandat nga votuesit e Kosovës për të ndjekur rrugën e tij – së bashku me presidentin e Serbisë (Aleksandar) Vuçiq – për ndarjen e Kosovës, qartazi nuk ekziston. Në anën tjetër, mund të ndodhë që Albin Kurti i Vetëvendosjes bëhet kryeministër. Edhe qasja e tij është e përzier, sepse ai, me vite, ka këmbëngulur në bashkimin e Kosovës me Shqipërinë. Ai nuk do që Kosova të jetë një shtet i pavarur, por të bashkohet me Shqipërinë. Kjo do të bëhej e mundur me shkëmbim territoresh. Kurti po ashtu ka thënë se është kundër dorëzimit të ndonjë territori te serbët. E ka thënë këtë disa herë, por duhet të shohim.
Radio Evropa e Lirë: Ku do të çonte një gjë e tillë?

Edward Joseph: Nuk ka shumë rëndësi se çfarë mendoj unë, apo të tjerët që kanë punuar me vite në Ballkan. Me rëndësi është ajo që e mendojnë ata që do të prekeshin nga këto vendime (të mundshme për shkëmbim territoresh). Për shembull, presidenti i Maqedonisë së Veriut, Stevo Pendarovski, vazhdimisht ka paralajmëruar për pasojat e vendimeve të tilla. Ato do të vinin në pyetje edhe vetë kufijtë e Maqedonisë së Veriut. Pastaj, çfarë në lidhje me Malin e Zi, me pakicën e tij shqiptare? Nëse komuniteti ndërkombëtar do ta pranonte precedentin e ndarjes etnike territoriale, atëherë përse Millorad Dodik nuk do të vazhdonte me fushatën – ndoshta edhe në mënyrë më të rrezikshme – për ndarjen e Republika Sërpskës?

Radio Evropa e Lirë: Pra, si e shihni ju rrjedhën e mëtejshme të dialogut me Serbinë? Deri më tash kjo ka qenë një çështje më tepër midis dy presidentëve…

Edward Joseph: Pozicioni i Thaçit është dobësuar tani. Ai nuk mund t’i udhëheqë më negociatat, në mënyrë të besueshme, si individ, pa konsultime me kryeministrin. Nëse përpiqet ta bëjë këtë, nuk do të ketë kredibilitet në Kosovë. Çdo marrëveshje që mund ta arrijë, do të jetë përçarëse dhe do të jetë pyetje serioze nëse kosovarët do ta pranojnë. Nëse Albin Kurti është kryeministër, nuk kam dyshim se ai do të jetë tërësisht i përfshirë në këto bisedime, së bashku me presidentin Thaçi, i cili, e përsëris, është dobësuar nga zgjedhjet, sepse partia e tij ka kaluar shumë dobët.
Radio Evropa e Lirë: Zoti Jospeh, a prisni që Lëvizja Vetëvendosje dhe Lidhja Demokratike e Kosovës të bëjnë koalicion për bashkëqeverisje?

Edward Joseph: Ato janë shumë të ndryshme. Por, një gjë të tillë e kemi parë në shumë vende me demokraci parlamentare, edhe pse këtu në Shtetet e Bashkuara nuk kemi. Në shumë vende të tjera, në politikë bëhen partnerë të çuditshëm. Andaj, gjithçka është e mundur. Aritmetika ekziston. Çështja kryesore natyrisht është se kush do të jetë kryeministër. Por, nëse pajtohen për koalicion, do të thotë se e kuptojnë mirë rëndësinë e kësaj çështjeje, ashtu si edhe të trajtimit të korrupsionit dhe të çështjeve ekonomike.

Radio Evropa e Lirë: Sapo përmendet çështjen e korrupsionit, të ekonomisë…Janë bërë shumë premtime për luftimin e korrupsionit e të papunësisë. A mund t’i realizojnë ato partitë fituese?

Edward Joseph: Albin Kurti duhet t’i realizojë, sepse, nëse nuk i realizon, ai nuk ka besueshmëri. Këto janë çështje mbi të cilat e ka ndërtuar emrin e Vetëvendosjes. Kjo nuk është thjesht një parti tjetër e Kosovës, është një parti që e ka bërë luftën kundër korrupsionit çështje thelbësore. Jo LDK-ja, por Vetëvendosja, nën udhëheqjen e Albin Kurtit. Andaj, Vetëvendosja duhet ta realizojë këtë (zotim), në të kundërtën do të përballet me pasoja serioze në zgjedhjet e ardhshme.
Radio Evropa e Lirë: Cilat janë sfidat e menjëhershme të partive fituese?

Edward Joseph: Sfidë e menjëhershme është formimi i qeverisë natyrisht dhe veprimi i shpejtë për të fituar besimin e popullsisë. Qeveria (e re) në Kosovë duhet të dëshmojë shpejt se është vërtet e ndryshme nga paraardhëset e saj dhe se është vërtet e angazhuar për çrrënjosjen e korrupsionit dhe të politikës së shfrytëzimit të pushtetit qeveritar për të emëruar miq dhe të afërm në pozita të larta. Duhet të veprojë shpejt dhe t’iu dëshmojë votuesve se kjo është një qeveri ndryshe, që e dëgjon popullin dhe u përgjigjet shqetësimeve të tij për korrupsionin. Në të njëjtën kohë, ajo duhet të punojë me Shtetet e Bashkuara dhe Bashkimin Evropian, së bashku me presidentin Thaçi, për të gjetur një zgjidhje të qëndrueshme për kundërshtimin që i bën Beogradi pavarësisë së Kosovës.

Nuk u punua në ndaljen e migrimit

Ciklet e shpeshta zgjedhore në Kosovë kanë frenuar proceset ekonomike për krijimin e një ambienti më të mirë afarist në Kosovë, janë penguar dhe po pengohen shumë projekte të rëndësishme të cilat do ndihmonin zhvillimin ekonomik të vendit.

Kosova po përballet më ikjen e të rinjve nga vendi në mungesë të vendeve të punës dhe mungesës së perspektivës, ndërkohë që institucionet e vendit nuk kanë bërë pothuajse asgjë për ndaljen e tyre.

Bizneset po përballen me mungesë të punëtorëve gjë që po pengon zhvillimin dhe rritjen e kapaciteteve prodhuese në vend.

Nga universitet e Kosovës po dalin studentë të pa përgatitur për tregun e punës. Këto dhe të tjera i thotë në këtë intervistë për Radion Evropa e Lirë, drejtori ekzekutiv i Odës Ekonomike Amerikane, Arian Zeka.

Radio Evropa e Lirë: Zoti Zeka, çfarë ndikimi mund të kenë në zhvillimin ekonomik proceset e shpeshta zgjedhore në Kosovë?

Arian Zeka: Faktori politik është një nga faktorët e rëndësishëm që analizohet nga investitorët, qofshin ata të jashtëm apo të brendshëm. Çfarëdo pasigurie politike, në këtë rast mbajtja e shpeshtë e zgjedhjeve, ndikon në disponimin e këtyre investitorëve. Kjo frenon një pjesë të zhvillimeve në aspektin legjislativ. Çfarëdo që ka qenë në proces legjislativ në legjislaturën paraprake, me krijimin e Kuvendit të ri dhe institucioneve të reja do të kthehen në pikën zero, që do të thotë vonesë në procesin e reformave ose vonesë në krijimin e një mjedisi më të mirë për të bërë biznes.

Po i përmendi ligjet tatimore dhe një sërë ligjesh tjera që kanë qenë në proces përfshirë edhe Ligjin e punës, i cili është një pjesë e rëndësishme legjislative që rregullon e raportin ndërmjet e punëtorëve dhe punëdhënësve, për cilën është shpenzuar shumë kohë në dy-tre vjetët e fundit, kohë e vlefshme e institucioneve, si dhe nga ana e përfaqësuesve të organizatave të sektorit privat, përfshirë këtu edhe ne. Të gjitha ato rekomandime, komente që janë dhënë, duhet të përsëriten dhe kjo e bën të pakuptim procesin.

Radio Evropa e Lirë: Cilat janë projektet ekonomike që janë penguar apo mund të pengohen nga ciklet e shpeshta të zgjedhjeve?

Arian Zeka: Po nisi nga ato që janë të natyrës urgjente, siç është nevoja e ristrukturimit e Telekomit të Kosovës që punëson mijëra persona. Tani përgjatë kësaj situate aktuale politike nuk do të ketë vëmendjen e institucioneve. Telekomi i Kosovës do të pësojë edhe me tej si pasojë e kësaj situate, pra nuk do të mund të përfundojë procesin e ristrukturimit, e aq më pak të flitet për privatizimin.

Në anën tjetër, problemet financiare të Telekomit që janë nuk e di nëse do të na japin luksin që të presim për një moment më të mirë kur ajo mund të ristrukturohet. Tashmë ka një kërkesë në gjykatë nga ana e një kreditori apo një pale, e cila nëse ekzekutohet si e tillë, atëherë do të vë Telekomin e Kosovës në probleme edhe më të mëdha financiare. Ky është njëri prej projekteve, e theksova për faktin se prek fatin e mijëra të punësuarve dhe mijëra familjeve, por janë edhe shumë projekte të tjera.

Projektet tjera që do të mbesin peng i përfundimit të procesit zgjedhor dhe krijimit të institucioneve të reja, do të jenë edhe aplikacionet e investitorëve potencialë strategjikë, e që janë mbi dhjetë, të cilat presin përgjigje.

Në këtë situatë politike, institucionet nuk mund të japin përgjigjen e duhur nëse një kompani plotëson kriteret për të marrë statusin e investitorit strategjik. Kjo do të thotë që edhe durimi i investitorëve potencialë mund të soset dhe ata mund të marrin vendimin përfundimtar që të ndërpresin interesimin tyre për të investuar në Kosovë, e cila do të bënte dëm për vendin.

Po ashtu, si projekte që do të hasin në vonesa janë edhe shumë iniciativa për krijimin e zonave të lira ekonomike ku është edhe Zona Ekonomike Amerikane e cila nuk mund të marrë një formë dhe të rregullohet në aspektin ligjor. Edhe ato kompani amerikane të cilat kanë dëgjuar për këtë projekt do të shohin një devalvim, pasi që asgjë nuk ndodh në terren dhe gjithçka vonohet deri në krijimin e institucioneve të reja.

Radio Evropa e Lirë: E theksuar Zonën Ekonomike Amerikane. Deri më tani a ka interesim të investitorëve amerikanë për këtë zonë ekonomike?

Arian Zeka: Është promovuar si ide, ndoshta ajo që është e keqe është se ende në aspektin ligjor nuk janë zgjidhur të gjitha paqartësitë. Ne si OEAK ja kemi bërë të qartë qeverisë së vendit se duhet të ndryshohet baza ligjore, në mënyrë që disa lehtësira të cilat ne i kemi rekomanduar qeverisë, mund të rregullohen vetëm nëse ekzistojnë dispozita të qarta ligjore.

Legjislacioni aktual për zonat ekonomike si dhe legjislacioni tatimor nuk lejon që ato lehtësira përfshirë edhe disa pushime tatimore ose heqjen e detyrimeve për pagesën e tatimeve të caktuara për kompani të cilat do të vendosen brenda zonës amerikane.

Përftimi kryesor është toka pa pagesë që ata investitorë e marrin, por në anën tjetër, ajo që është e rëndësishme që do të bënte Kosovën më konkurruese janë pikërishtkëto lehtësira tatimore që i theksova, e që nuk ekziston baza ligjore.

Radio Evropa e Lirë: Cilat i shihni ju si prioritetet e punës, nga aspekti i zhvillimit ekonomik, të Qeverisë së ardhshme të Kosovës, e cila pritet të dalë si rezultat i zgjedhjeve të 6 tetorit?

Arian Zeka: Fuqizimi i sektorit privat është trupa e vetme për një zhvillim të qëndrueshëm ekonomik të vendit. Kudo, në secilin aktivitet me bizneset e sektorit privat, e shohim që ekzistojnë probleme të shumta. Shume prej tyre lidhen me sundimin e ligjit që mbetet në nivel jo të kënaqshëm, pavarësisht investimeve që janë bërë, pavarësisht reformave që janë ndjekur nga Ministria e Drejtësisë, mbështetur nga mekanizmat ndërkombëtarë. Këtu po e përmendi edhe funksionimin e gjykatave, zbatueshmërinë e kontratave që pastaj vuan si pasojë e një sistemi të dobët gjyqësor.

Kjo është një nga çështjet më të rëndësishme që përballet sektori privat dhe që rrjedhimisht pamundëson fuqizimin e tij deri në atë masë që të kontribuojë në zhvillimin ekonomik.

Çështja tjetër është fuqia punëtore. Këtu janë dy aspekte, e para është që këta të rinj të diplomuar në universitet tona, nuk i përmbushin kërkesat e tregut të punës dhe duhet të investohet në trajnimin e tyre.

Ajo që është e dhimbshme dhe paradoksale në këtë moment në shtetin e Kosovë ku kemi një papunësi 30 për qind, por që nuk ka fuqi të disponueshme punëtore, pra kompanitë po përballen me problemin e sigurimit të kuadrove punëtore në veçanti sektori i prodhimtarisë.

Tani kur të gjitha përpjekjet në vitet e fundit janë bërë që sektori i prodhimit të zhvillohet dhe të ndihmojë në krijimin e vendeve të punës dhe zëvendësimin e eksporteve dhe përmirësimin e bilancit tregtar tani jemi në një situatë ku pavarësisht të gjitha reformave fiskale, sektori i prodhimit nuk mund të arrijë të gjejë fuqinë e duhur punëtore, pasi që të rinjtë nuk e shohin sektorin e prodhimit si një vend ku ata mund të ndërtojnë të ardhme apo karrierën e tyre profesionale. Kjo është ajo që duhet të fokusohen institucionet e reja.

Radio Evropa e Lirë: Viteve të fundit është raportuar për një numër të konsiderueshëm të të rinjve, por edhe kuadrove të gatshme profesionale, që po lëshojnë Kosovën. Sa e kanë adresuar si problematike institucionet, por edhe bizneset në Kosovë këtë çështje?

Arian Zeka: Tendencat e qytetarëve të Kosovës, në mesin e tyre të rinj, qofshin ata që kanë një vend pune, qofshin ata që nuk kanë vende pune dhe nuk kanë perspektivë, janë reflektim i situatës ekonomike në vend. Kosova po që ka pasur një rritje ekonomike deri në 5 për qind, ne kemi thënë vazhdimisht kjo nuk mundëson as krijimin e vendeve të punës, as përmirësimin e mirëqenies së qytetarëve.

Në këtë situatë, natyrisht që një pjesë e madhe e qytetarëve do të synojnë që jetë më të mirë të kërkojnë në një vend tjetër. Është një tendencë rajonale, është një tendencë që e shohim edhe në vendet tjera, por në rastin e Kosovës është më e madhe.

emigrimi, grafika

Ajo çfarë kanë bërë institucionet pothuajse nuk kanë ndihmuar aspak në ndaljen e emigrimit për shkak se elementet ë shteti ka mundur të investojë, siç është ofrimi i trajtimit të barabartë për të gjithë, realisht ka munguar. Është thënë edhe në raportet e mekanizmave ndërkombëtarë, qofshin ato biznese apo individë, të cilët kanë qenë të lidhur më partitë politike kanë pasur një trajtim pak më të privilegjuar në raport me qytetarët tjerë.

Shteti është dashur të fuqizojë institucionet gjyqësore, të ofrojë trajtim jo diskriminues, të barabartë për të gjithë. Nëse e shohim vazhdimisht kemi punësim të personave në institucionet publike apo ndërmarrjet publike që janë të lidhur me partitë politike.

Sektori privat është i vetëdijshëm që një pjesë e barrës kalon mbi ta. Ata duhet të përmirësojnë kushtet e punësimit, por megjithatë këtë mjedis ku perspektiva për fuqizimin e sektorit privat mungon, ata janë të kufizuar të bëjnë më shumë sesa që kanë bërë.

Ajo çka duhet të ndodhë dhe të ruajmë të rinjtë është të fokusohemi tek investimet e huaja. Situata e kaluara ka treguar se investimet e brendshme e kanë të pamundur të ndikojnë në rritjen më të madhe ekonomike apo krijimin e vendeve të punës, që do të thotë shpresa mbetet te tërheqja e investimeve të huaja.

Kupchan: Çështja e shkëmbimit të territoreve duhet të jetë në tavolinë të negociatave

Megjithatë, nëse përfshirja e veriut të Kosovës me Serbinë ndikon që ata (serbët) të kenë ndjenjën e kthimit të shtetit, ose aq sa për t’i shtyrë që ta njohin Kosovën si shtet, atëherë unë them se duhet të ndodhë kjo gjë. Sepse ky është hap tutje drejt paqes dhe stabilitetit në rajonin e Ballkanit, thotë Kupchan

Eksperti i Këshillit për Marrëdhënie me Jashtë në Shtetet e Bashkuara, Charles Kupchan, beson se çështja e shkëmbimit të territoreve duhet të jetë në tavolinën e negociatave mes Kosovës dhe Serbisë. Në një intervistë për Shërbimin e Ballkanit të Radios Evropa e Lirë, Kupchan ka thënë se shkëmbimin e territoreve do ta përkrahte për arsye pragmatike.

“Unë besoj se çështja e shkëmbimit të territoreve duhet të jetë në tavolinë të negociatave, sidomos nëse do të ofronte një mundësi për normalizim të marrëdhënieve në mes të Kosovës dhe Serbisë, edhe pse në një mënyrë do të përbënte problem për rajonin, pasi do të rikrijoheshin mundësi për vija kufitare në baza etnike, por të paktën është një mundësi për të tejkaluar këtë situatë bllokuese. Kjo do të kërkonte më pas mbështetjen e popullsisë në Kosovë dhe Serbi, tani shihet se nuk ka disponim për një gjë të tillë, sidomos në anën e Kosovës. Mirëpo mendoj se evropianët dhe Shtetet e Bashkuara duhet të vazhdojnë të tentojnë të shtyjnë përpara Prishtinën dhe Beogradin që të vazhdojnë bisedimet, sepse duhet të ketë normalizim dhe Kosova, që është de fakto e pavarur, duhet të bëhet de jure e pavarur për të pasur paqe afatgjatë në Ballkan”, ka thënë Kupchan.

Sipas tij muaj më parë disponimi për të negociuar mes presidentit të Kosovës, Hashim Thaçi dhe homologut të tij serb, Aleksandar Vuçiq ka qenë ndryshe, mirëpo dialogu tani gjendet në rrugë qorre edhe për shkak të tarifës prej 100 për qind, që Qeveria e kryeministrit në dorëheqje të Kosovës, Ramush Haradinaj u ka vënë importeve nga Serbia.

“Ka qenë një kohë kur bisedimet në mes të presidentit Vuçiq dhe presidentit Thaçi, kanë treguar shenja të përparimit, sidomos sa i përket çështjes së shkëmbimit të territoreve, ku disa pjesë në veri të Kosovës do t’i transferoheshin Serbisë dhe një pjesë e Luginës së Preshevës do të transferohej në Kosovë. Mirëpo ajo gjë duket se ka vdekur për shkak të kundërshtimeve të kryeministrit Haradinaj, një pjesë për shkak të kundërshtimeve nga Gjermania dhe palëve tjera evropiane, dhe tani jemi në një situatë kur ekziston një rrugë qorre, kryesisht për shkak të tarifave që Kosova ka vendosur.

I pyetur nëse ndonjë zgjidhje eventuale e mospajtimeve mes Kosovës dhe Serbisë, që do të përfshinte shkëmbim territoresh, do të përbënte precendent në vendet tjera të Ballkanit, Kupchan është përgjigjur kështu:

“Çështja e shkëmbimit të territoreve është shumë kontraverse dhe shumica e analistëve për Ballkanin besojnë se duhet larguar nga tavolina. Unë mendoj se duhet të jetë aty sepse nuk shoh shkëmbim të territoreve më të pakëndëshëm politikisht apo moralisht sesa ndarja e Kosovës nga Serbia, e që ka qenë rikrijim i kufijve përgjatë vijave etnike. Andaj nëse do të ketë ndonjë një marrëveshje afatgjatë në mes të Kosovës dhe Serbisë për shkak të shkëmbimit të territoreve, unë do ta përkrahja për arsye pragmatike.

DËGJO INTERVISTËN E SHKURTËR QË KUPCHAN E DHA NË SHKURT 2019

Por, po ashtu mendoj se është shumë e vështirë për Kosovën që të ecë përpara dhe të funksionojë si shtet demokratik kur ka një pjesë të territorit që nuk dëshiron t’i përkasë shtetit. Veriu i Kosovës ende ka lidhje të fuqishme me Serbinë, shumica e serbëve që jetojnë atje besojnë se nuk duhet të jetojnë brenda Kosovës, prandaj është një çështje e vështirë”.

Por, a do të kishte rrezik të përhapjes së kësaj ideje?

Kupchan: Mendoj se ndoshta po. Mendoj se do të ketë individë, duke përfshirë vetë (liderin e serbëve të Bosnjës, Millorad) Dodik, që do të thoshte se nëse veriu i Kosovës mund të shkëputet nga Kosova, atëherë pse Republika Srpska nuk mund të shkëputet nga Bosnja? Mirëpo sërish unë besoj se ana pozitive e normalizimit të marrëdhënieve në mes të Kosovës dhe Serbisë do të përbënte arsyetim, edhe pse ekziston mundësia e krijimit të trazirave në Bosnje dhe ndoshta edhe në Maqedoninë e Veriut, ku mund të ketë rritje të tensioneve në mes të maqedonasve dhe shqiptarëve si pasojë e shkëmbimit të territoreve mes Kosovës dhe Serbisë.

Megjithatë në një pjesë të intervistës ai shprehet kështu:

Nëse përfshirja e veriut të Kosovës me Serbinë ndikon që ata (serbët) të kenë ndjenjën e kthimit të shtetit, ose aq sa për t’i shtyrë që ta njohin Kosovën si shtet, atëherë unë them se duhet të ndodhë kjo gjë. Sepse ky është hap tutje drejt paqes dhe stabilitetit në rajonin e Ballkanit.​

Cila është politika e SHBA-së për dialogun Kosovë-Serbi?

Kupchan ka treguar gjatë intervistës se beson që çështjet e Ballkanit nuk janë prioritet i administratës së presidentit amerikan, Donald Trump dhe se SHBA-ja nuk ka një politikë të qartë sa i përket dialogut Kosovë-Serbi.

“Nuk besoj se ka një qëndrim të qartë të Qeverisë amerikane. Kam parë disa deklarata nga Këshilltari për Siguri Kombëtare, që ka sugjeruar që nëse palët, pra Kosova dhe Serbia janë të gatshme të shkëmbejnë territore, atëherë Shtetet e Bashkura do ta përkrahnin këtë marrëveshje. Kam kuptuar se edhe ish-ndihmëssekretari amerikan i Shtetit për Evropën dhe Euroazinë, Wess Mitchell ka përkrahur ndonjë shkëmbim eventual të territoreve nëse palët do të pajtoheshin, mirëpo në anën tjetër ka shumë diplomatë amerikanë që kundërshtojnë këtë ide. Sinqerisht, mendoj se është e vështirë që të them se çfarë politike ka SHBA-ja në këtë pikë, ndonëse mendoj se nëse hiqen tarifat dhe rifillon dialogu mes Thaçit dhe Vuçiqit, atëherë ndoshta SHBA-ja mund të përfshihet më drejtpërdrejt në dialog dhe të tentojë të kujdestarojë ndonjë marrëveshje. Fakti që John Bolton në një pikë ka treguar përkrahje eventuale për shkëmbim territoresh, ka treguar se ai personalisht mund të përfshihet, nëse rrethanat e kërkojnë”.

Kupchan ka thënë përveç tjerash, se në një situatë ideale do të duhej të kishte një diplomaci më energjike si amerikane ashtu dhe evropiane, kur është në pyetje Kosova dhe Serbia. Por, gjithsesi ai nuk është shumë optimist.

“Unë dyshoj se Shtetet e Bashkuara do të përfshihen më shumë sepse në përgjithësi presidenti (amerikan, Donald) Trump synon të zvogëlojë angazhimet dhe jo t’i rrisë ato. Administrata Trump nuk i konsideron çështjet e Ballkanit si prioritet. Ajo është e fokusuar më shumë se si të largohet nga Siria dhe Afganistani, para zgjedhjeve më 2020. Prandaj dyshoj se do të shihni një ekip të Trumpit të përfshirë drejpërdrejt dhe të marrë rol udhëheqës në këtë çështje, sepse e shoh që ata nuk e kanë prioritet. Pra topi është ende në anën e Bashkimit Evropian, një komisionar i ri do të jetë në detyrë deri në fund të vitit, Evropa është ende e fokusuar në Brexit, me çështje të imigrimit, andaj edhe Evropa mund të mos ketë energjinë dhe kapacitetin që duhet për t’u përballur me këtë çështje”, ka shtuar ai.

Si përfundon rrëfimi për mospajtimet Kosovë-Serbi?

Kupchan: Unë besoj se ne e dimë ku do të përfundojë ky tregim. Kjo çështje përfundon kur vendet e Ballkanit integrohen në institucione atlantike dhe do të përfundojë me njohjen e shtetësisë së Kosovës nga ana e Serbisë. Pyetja është se sa kohë do të marrë për të arritur aty? Fatkeqësisht Serbia nuk po ndihmon në këtë proces duke anuar herë nga Bashkimi Evropian herë nga Rusia. Rusia manipulon me ndasitë në Ballkan për përfitime të saj. Ne e dimë se ajo ka tentuar të bllokojë integrimin e Malit të Zi në NATO, ka tentuar të bllokojë marrëveshjen e arritur mes Maqedonisë së Veriut dhe Greqisë, e dimë po ashtu se ka shfrytëzuar ndasitë në Bosnje, mirëpo në fund unë mendoj se vendet e Ballkanit do të shohin se e ardhmja do të jetë më e mirë nëse integrohen në BE sesa nëse lihen në harresë. Në mendjen time qarkullon pyetja se kur do të kemi një udhëheqës të guximshëm që do të marrë këto vendime të vështira.

Ballkani Perëndimor nga perspektiva e ish ministrit gjerman Christian Schwarz-Schilling

Christian Schwarz-Schilling , ish ministër i Gjermanisë ka dhënë intervistën ekskluzive ku shpalon perspektivat për Ballkanin Perëndimor me fokus në Kosovën.

Intervistoi: Evliana Berani

Berani: Cilat janë pritjet pas zhvillimeve të fundit në Berlin lidhur me rajonin e Ballkanit, sidomos për raportet e ardhshme mes Kosovës e Serbisë. Si i shihni ju këto zhvillime, a i konsideroni si një storje suksesi apo si diçka që mund të zhgënjejë shumë kend?

Schwarz-Schilling: Konferenca e Ballkanit Perëndimor që filloi të hënën në Berlin, ka potencialin e hapjes së një kapitulli të ri.

Bisedimet ndërmjet Prishtinës dhe Beogradit janë zhvilluar për një kohë. Tani më jemi në një fazë të re. Nuk ka të bëj vetëm me çështjen e suksesit ose të pakënaqësisë në këtë moment. Pika kryesore është që të mos bëhen vendime të gabuara në këtë moment siç është diskutimi për shkëmbimin e territoreve në linja njëetnike dhe ky proces i tillë do duhej të largohej nga tryeza sot pas takimit në konferencë në Berlin.

Një tjetër pikë është që të kemi një unitet më të madh brenda BE-së dhe Komisionit të BE-së. Duhet të presim një mbështetje më të fuqishme për të lehtësuar dialogun në mes të Kosovës dhe Serbisë, me rezultate konstruktive dhe një nga gabimet ishte që dy vednet janë filluar në shkallë të pabarabartë. Serbët kishin një përparësi rë rëndësishme, një avancim mund të arrihet vetëm nëse dy palët konsiderohen si të barabarta.

Berani: Bashkimi Evropian i hapi dyert shteteve të Ballkanit për tu anëtarsuar qysh në vitin 2013, por shumica e tyre janë sot e kësaj dite jashtë BE-së. Kush po dështon këtu, vetëm liderët ballkanikë apo mbase kjo është pasojë e neglizhencës së BE-së?

Natyrisht që ka neglizhencë nga ana e BE-së. Shikojeni dialogun e pabarabartë ndërmjet Kosovës dhe Serbisë. Komisioni i BE-së, ka qenë tepër pasiv me orvatjet e tyre për të siguruar mbështetjen në dialog.

Berani: Si e lexoni situatën përkitazi me 5 shtete të BE-së që nuk e kanë njohur ende Kosovën si shtet të pavarur? A e rrezikon kjo të ardhmen evropiane të Kosovës?

Schwarz-Schilling: Për të ardhmen e Kosovës në BE kjo është e vërtetë. Është diçka negative. Por, nëse shikojmë anën pozitive, atëherë duhet ta shohim se 23 anëtare të BE-së kanë njohur Kosovën shtet. Vetëm 5 kanë votuar kundër saj.

Është një skandal që këto vende e bëjnë këtë për shkak të problemeve të tyre te brendshme politike. Ato është dashur që të ndjekin pranimin dhe njohjen e Kosovës si shtet i pavarur.

Dhe një tjetër konkluzion që shohim nga kjo është që vota e shumicës së shteteve anëtare po injorohet, Dhe është një gabim shumë i madh i ndërtimit të vet BE-së. Ky nuk do duhej të ishte parim i punëve të jashtme të BE-së.
Kjo sjellje duhet të kritikohet e po ashtu më shumë edhe pozita e Serbisë, sepse Serbia në moment kur e njohin Kosovës do të mund të zgjidhin tensionet në shtetet ballkanike dhe në shtetet anëtare të BE-së. Menjëherë, me një goditje.

RTK3 – ANALIZË DITE – 29.04.2019

RTK3 – ANALIZË DITE – 29.04.2019TAKIMET NE BRUKSELChristian Schwarz- Schilling

Posted by RTK on Monday, April 29, 2019

Berani: Z. Schilling shtetasit e Kosovës , edhepse gati një e treta e tyre punojnë në shtete të ndryshme evropiane, as sot e kësaj dite nuk mund të qarkullojnë lirshëm. Ata janë izoluar në mungesë të një vendimi pozitiv për liberalizimin e rexhimit të vizave të BE-së për Kosovën. Si e shihni ju këtë çështje ju lutem!

Schwarz-Schilling: Është një fatkeqësi të cilin BE-ja dhe Gjermania nuk e kanë bërë hapin e liberalizimit të vizave dhe nuk ka të bëj asgjë me të drejtën ndërkombëtare, pasi liria e lëvizjes për qytetarët e Kosovës është marr peng si një mjet për presion politik.

Berani: A mund të ketë stabilitet në Ballkan nëse Serbia nuk e njeh Kosovën shtet të pavarur?

Schwarz-Schilling: Jo nuk mund të ketë stabilitet. Serbia këtu mban një përgjegjësi shumë të madhe.

Berani: Sipas analizës suaj të publikuar para disa ditësh në mediat ndërkombëtare , ju e kundërshtuat idenë e shkëmbimit të territoreve dhe ate për ndryshimin e kufijve përgjatë linjave etnike. A është diçka e tillë e mundur dhe kush mund të garantojë se diçka e tillë nuk do të ndodhë?

Schwarz-Schilling: Pra parimet e bashkësisë ndërkombëtare, në veçanti të BE-së, janë një garanci për refuzimin e rivizatimit të kufijve në bazë të linjave etnike, që mund ta vëreni edhe në marrëveshjen e Dejtonit.

Nëse ShBA-të dhe e gjithë BE-ja tashmë kanë kuptuar se kjo do të bënte m shumë dëm dhe do të krijonte zhvillime të rrezikshme në të ardhmen. Për momentin është e arsyeshme dhe janë vlerat fondamentale të shoqërisë sonë në Evropë dhe në ShBA të shmangemi nga veprimet e këtilla.

Berani: A ekzistojnë divergjenca mes shteteve të Bashkimit Evropian dhe lojtarëve tjerë relevantë ndërkombëtar në raport me ate se si do të duket një marrëveshje eventuale mes Kosovës e Serbisë?

Schwarz-Schilling: Paj në politikë gjithnjë kemi interesa të veçanta, gjithnjë. Por, Evropa e OKB-ja duhet të sigurojnë që të drejtat e njeriut dhe e drejta ndërkombëtare të mos shkelen.

Berani: Cili do të jetë roli Gjermanisë, Francës, pastaj ai i SHBA-ve po edhe i Bashkimit Evropian në procesin e zgjidhjeve përfundimtare për Ballkanin Perëndimor?

Schwarz-Schilling: Paj mendoj që duket se sot nga të gjitha palët një lloj i të menduarit të arsyeshëm mbizotëron.

Berani: Pra, jeni optimist, apo jo?

Schwarz-Schilling: Po.

Berani: Të ndalemi paksa tek integrimi i shteteve të Ballkanit Perëndimor në BE. Në njërën nga analizat e juaja ju keni potencuar se BE-ja duhet ta shohë këte rajon si një tërësi e jo në mënyrë të fragmentuar. A mund të elaboroni ju lutem, çfarë keni menduar kur e theksuat këte?

Schwarz-Schilling: Po. Shikoni, sundimi i ligjit dhe ndarja e pushteteve, pavarësia e gjyqësorit, fuqia e pavarur e legjislativit, parlamentit pastaj degës të ekzekutivit që është qeveria e, të gjyqësorit janë e drejtë themelore e secilit qytetar dhe shtet.

Ky është një zhvillim shumë shumë i gjatë i historisë Evropiane që lidhet çdoherë e më shumë dhe neglizhenca ndaj këtyre gjërave sjell deri te situatat e tmerrshme që kishim në shek. 19 kur kishim të gjitha ato luftëra brenda Evropës, ShBA-ve, e e njëjta po ndodh edhe në Ballkan.

Prandaj neve duhet të bëjmë me një qëllim real që të kemi të ardhme më të mirë se sa në shekullin e kaluar. Por, duhet të punojmë të gjithë bashkë për të arritur këtë. Dhe mendoj që vitet e para pas Luftës së Dytë Botërore kemi luftuar shumë dhe tash mendoj që nuk duhet të humbim trimërinë tonë për të bërë këtë dhe duhet të kemi edhe vullnetin me të vërtetë për të arritur këtë qëllim.

Berani: A ka mundësi që shtetet e Ballkanit Perëndimor të integrohen njëkohësisht në Bashkimin Europian, ashtu siç u integruan më 2004 dhjetë shtetet e Evropës qendrore?

Schwarz-Schilling: Jo.

Kriteret janë të barabarta për të gjithë gjatë anëtarësimit në BE, por do të shikohet veç e veç secili shtet. Hapat për anëtarësim mund të zhvillohen në mënyrë të ndërsjellë dhe ato varen nga shtetet anëtare të BE-së, por përmbushja e kritereve varet nga shtetet perspektive, Vartësisht nga përmbushja apo mospërmbushja e kritereve , ato mund të ndodhë edhe mos të pranohen.

Sidoqoftë, duhet të kemi një shikim të veçantë dhe një synim të përbashkët. Duhet të jetë një synim i qartë.

Berani: Por, z. Schilling, shtrohet pyetja kur këto shtete do jenë pjesë e familjes evropiane? Kush duhet dhe çka duhet të punojë për ta përshpejtuar procesin e anëtarësimit?

Schwarz-Schilling: Të gjithë ne e dimë që është një rrugëtim i gjatë. Megjithatë, mendoj që hap pas hapi edhe vet populli do të ndjejë dhe do të shohë që po bëhet më mirë e më mirë. Dhe mundimi i dy palëve që i bie edhe të shteteve të Ballkanit Perëndimor dhe të BE-së në mënyrë të përbashkët duhet të përshpejtojnë procesin.

Duhet të jetë një orvatje e përbashkët e shteteve të ish Jugosllavisë dhe duhet të theksohet që të gjithë ata që kanë luftuar ndërmjet veti në vitet e 90-a duhet të pranojnë juridiksionin e Hagës dhe është një parakusht që do të përshpejtonte procesin.

Të mësojmë historinë dhe ky është një fillim dhe ky mësim i historisë me të vërtetë do të studiojë të vërtetën e jo gënjeshtrat, pra të cilat end vërehen në skenën e shteteve të Ballkanit edhe në ditët e sotme.

Për momentin është një rrugë e gjatë dhe do të nevojitet përafërsisht një gjeneratë e tërë për të sqaruar kokat, shpirtin që më të vërtetë të vijmë tek të drejtat e njeriut, të vijmë te strukturat demokratike dhe të vijmë deri te pavarësia e parlamentit, qeverisë. E pas kësaj mund të kemi vlerën e të qenit pjesë e shtetit të mirëfillë demokratik.

Berani: Në përmbyllje të kësaj interviste unë do të doja nga ju një shpjegim, një analizë të shkurtër të qëndrimeve dhe mesazheve që kanë dalur nga takimet e sotme të liderëve ballkanikë në Berlin, dhe natyrisht të mesazheve të kancelares Merkel dhe presidentit Macron? Një përmbledhje të shkurtër ju lutem!

Schwarz-Schilling: Unë mendoj që ishte një takim shumë i rëndësishëm. Nuk jemi ulur në konferencë që t’i dijmë saktë konkluzionet, por është e qartë gjëra të reja e vërtetë historike për Evropën. Personalitete të dy shteteve të rëndësishme të Evropës janë bërë bashkë, Gjermania dhe Franca janë ulur bashkë dhe kanë ftuar liderët e Ballkanit Perëndimor për të analizuar qëllimin e përbashkët për të tashmen dhe për të ardhmen.

Kjo nuk ka ndodhur në histori, prandaj besoj se përfundimi do të jetë anëtarësimi i barabartë i Ballkanit Perëndimor në BE. Sepse dy shtete të mëdha në Evropën Perëndimore kanë një qëllim të përbashkët.

Berani: Ju Falënderoj për kohën z. Schilling.

Schwarz-Schilling: Ju falënderoj për ftesën.

(Intervista është transmetuar në televizionin publik të Kosovës RTK.)

Evliana Berani

@infoglobi

Bieber : Rivizatimi i kufijve, skenar i rrezikshëm; Mosliberalizimi vendim i padrejtë

Në intervistën ekskluzive të realizuar për emisionin “55 minuta” të televizionit publik të Kosovës, analisti botëror, profesor i Universitetit të Gracit në Austri, z. Florian Bieber ka shpaluar pikëpamjet e tij për dialogun mes Kosovës e Serbisë, për idenë e korrigjimit të kufirit, për ndikimin që mund ta ketë qasja divergjente e superfuqive të botës në marrëveshjen finales mes dy shteteve fqinje, pastaj për mosliberalizimin e regjimit të vizave, si dhe për çështjet e tjera me interes për Kosovën, Serbinë dhe rajonin e Ballkanit në përgjithësi.

Intervistoi: Evliana Berani

Mirëmbrëma z. Bieber, faleminderit që keni pranuar ftesën të jeni me ne, me Magazinën “55 Minuta” të televizionit publik të Kosovës. Do të doja të fillojmë mbase me pyetjen më të vështirë, atë të marrëveshjes mes Kosovës dhe Serbisë. Ka kohë që të gjithë flasin për të, a jeni në dijeni se çfarë po ndodhë dhe a jeni optimist se zgjidhja përfundimtare, marrëveshja përfundimtare mes Kosovës dhe Serbisë mund të arrihet gjatë vitit 2019?

Mendoj se pjesë e problemit është se në të vërtetë askush nuk e di se çfarë po ndodhë. Ka shumë spekulime që po bëhen në Kosovë dhe në Serbi dhe në skenën ndërkombëtare por, rjedhat përkitazi me këto diskutime përshkohen me sekrete të shumta . Ka shumë spekulime!

Nuk kam më shumë njohuri se që kanë shumica e njerëzve, por do të thosha se kjo në vete më bën pesimist, pasi që po flasim për një marrëveshje që është shumë e rëndësishme si për Kosovën ashtu edhe për Serbinë, është shumë e vështirë dhe do të kërkojë zgjidhje, që do të pranohej nga të dy shtetet, gjë që nuk është e lehtë.

Nëse marrëveshja nuk arrihet brenda muajit, nuk do të ketë marrëveshje fare sivjet

Prandaj, mendoj se negociatat e fshehta do ta kenë shumë të vështirë ta sigurojnë përkrahjen e shumicës, sidomos në Kosovë, gjë që më bën pesimist për arritjen e një marrëveshje. Por, do të isha pesimist edhe në rast se publikut i ofrohet një zgjidhje, e cila nuk do të ketë domosdoshmërisht ndonjë mbështetje të madhe. Kujtoj se, në rast që brendja muajit të ardhshëm nuk arrihet ndonjë marrëveshje, atëherë diçka e tillë nuk e besoj se do të ndodhë as gjatë pjesës së mbetur të vitit.

Arësyeja pse mendoj kështu është fare e thjeshtë. Kryesuesi i Komisioni Evropian do të jetë në prag të përfundimit të mandatit, ndërkaq kur të fillojnë zgjedhjet për Parlamentin Evropian, gjasat janë të vogëla se do të ketë energji ose ndonjë nismë, për ta arritur një marrëveshje kaq të rëndësishme nga ana e Bashkimit Evropian.

Por a mund të na e shpjegoni, pse ka nevojë të ketë prapë negociata, qoftë edhe të tilla si kjo për marrëveshjen përfundimtare, kur e dijmë se dialogimi mes Kosovës e Serbisë ka filluar qysh në vitin 2011 dhe të njejtin e ka lehtësuar Bashkimi Evropian?

Është e qartë se ky dialog dhe marrëveshjet që janë arritur, përfshirë marrëveshjen e Brukselit, ishin hapa në këtë rrugë dhe se gjithmonë është ditur se do të ketë nevojë për një marrëveshje gjithëpërfshirëse për normalizim mes dy vendeve, sipas të cilës, të dy vendet, e sidomos Serbia do ta pranonte Kosovën si shtet.

Kështu që ishte e qartë se këto negociata të hershme kishin të bënin vetëm me ndërtimin e besimit dhe hedhjen e hapave të parë drejt një marrëveshjeje përfundimtare dhe kjo ishte gjithmonë e qartë.

Tash, mendoj se qartazi ekzistojnë dy motive kryesore, një që të ketë marrëdhënie normale mes dy vendeve, që është e rëndësishme për të dy palët, por edhe për ta trasuar rrugën për Kosovën që ajo të anëtarësohet në organizatat ndërkombëtare, e sidomos në Bashkimin Evropian. Kjo duket të jetë e mundshme vetëm nëse ka një marrëveshje mes dy vendeve.

Status quo nuk po e ndihmon integrimin e Kosovës në BE

Për këtë arsye një marrëveshje është e nevojshme dhe e domosdoshme dhe mendoj se shumica do të pajtoheshin se edhe në Kosovë gjendja aktuale ,kjo status kuo, nuk është e mjaftueshme Kosova të përparojë drejt integrimit evropian. Ajo ka ngelur e bllokuar në përpjekjet për t’u anëtarësuar në organizatat dhe programet e rëndësishme ndërkombëtare.

Kështu që ekziston një nevojë e qartë për të dalë nga status kuoja, pyetja është nëse kjo do të jetë e mundshme këtë vit, dhe pyetjet nëse marrëveshja do të jetë aq e mirë që vërtetë të adresojë atë që është e nevojshme për të dy shtetet.

Por siç e dini Profesor Bieber, populli janë mjaft të hutuar, ka pasur një vendim nga Gjykata Ndërkombëtare se shpallja e Kosovës si shtet i pavarur nuk ishte kundër të drejtës ndërkombëtare. Tash njerëzit po flasin për korrigjim të mundshëm të kufirit. A e shpie kjo Kosovën prapa?

Unë padyshim jam pjesë e atyre vëzhguesve, të cilët besojnë fuqishëm se ajo që quhet korrigjim kufijsh, ndryshime kufijsh është diçka e padëshirueshme dhe problematike, jo vetëm për Kosovën por edhe përtej, edhe për Serbinë në fakt, por edhe për vendet e tjera në rajon, e më tej. Në këtë kontekst, unë nuk e përkrahu fare këtë ide.

Por, do të thosha se ka pasur një opinion këshillues nga Gjykata Ndërkombëtare e Drejtësisë gati para dhjetë vjetësh, por ky ishte vetëm një opinion dhe kishte të bënte vetëm me shpalljen e pavarësisë. Gjykata nuk nxori ndonjë vendim për meritën e pavarësisë së Kosovës dhe për fat të keq, njohja ndërkombëtare është ajo që bëjnë shtetet, pra kjo nuk është çështje e ligjeve.

E dijmë se shumica e vendeve e kanë njohur Kosovën, dhe do të ishte e dëshirueshme që edhe tjerat ta bëjnë një gjë të tillë, sepse tash jemi në një situatë kur vende kyçe për anëtarësim në BE apo në organizata ndërkombëtare nuk e kanë njohur Kosovën. Të tillat ka pak gjasa ta bëjnë këtë pa një marrëveshje me Serbinë.

Kosova nuk përfiton asgjë nëse njohjet e skeptikëve i mungojnë Marrëveshjes finale

Por, edhe në rast të marrëveshjes, diçka e tillë nuk do të jetë e sigurt. Pra, nuk është e sigurt nëse Spanja do të ndryshojë qëndrimin, apo Kina, madje as atëherë kur një marrëveshje me Serbinë arrihet. Kështu që, çdo marrëveshje duhet të sigurojë që ata që janë skeptikë rreth pavarësisë së Kosovës do ta ofronin njohjen si pjesë e kësaj marrëveshjeje. Ndryshe, vërtetë nuk shoh ndonjë përfitim nga ana e Kosovës për arritjen e një marrëveshjeje të tillë.

A ka ndonjë gjasë që mekanizma apo shtet e tjera të bëhen lehtësuese të dialogut, përveç Bashkimit Evropian?

De facto, SHBA-të janë veçse të përfshira. Kemi pasur disa letra nga Presidenti Trump. Mendoj se ka pak të ngjarë që SHBA-të të jenë në ulësen e parë të udhëheqjes së negociatave. Ata gjithmonë e kanë mbështetur dialogun nga prapa. Ata kanë dërguar porosi të qarta përmes zyrtarëve të Departamentit të Shtetit se e mbështesin këtë dialog.

Nuk e shoh si një administratë amerikane apo Shtëpia e Bardhë , e cila ka një angazhim sipërfaqësor dhe të kufizuar të politikës së jashtme, të kenë një angazhim të gjatë në Kosovë dhe në dialog. Por ata me gjasë do të dërgojnë këto sinjale inkurajuese. Natyrisht, se nëse SHBA-të do të kenë një rol zyrtar, kam drojën se Serbia do të angazhohet që Rusia të ketë rol zyrtar, që mendoj se nuk do të ishte konstruktive për dialogun.

Por siç e thash më herët, për një marrëveshje përfundimtare do të ishte e rëndësishme të sigurohet që Kosova mund të anëtarësohet në Kombe të Bashkuara, dhe aty prapë do të jetë e rëndësishme të arrihet marrëveshja apo pëlqimi, ose të paktën të kërkohet mendimi i shteteve që nuk e kanë njohur Kosovën, që do të përfshinte Kinën dhe Rusinë.

Çfarë na thonë analizat tuaja rreth deklaratës nga John Bolton se SHBA-të do ta pranonin çfarëdo marrëveshjeje që do ta arrinin dy vendet, me kusht që kjo marrëveshje të mos e destabilizojë Ballkanin, si e kuptoni këtë deklaratë? A ka ndonjë ndryshim në qëndrimin e SHBA-ve, apo është vazhdim i asaj që ka ekzistuar më parë?

Pa dyshim se është një ndryshim, në kuptimin se administrata e mëhershme kanë përjashtuar ndryshimet e kufijve shumë qartë. Deklarata nga Këshilltari për Siguri kombëtare, Bolton, por edhe nga zyrtarë të lartë të Departamentit të Shtetit, si Matthew Palmer e të tjerë sugjerojnë se SHBA-të janë të gatshme ta pranojnë korrigjimin e kufirit,. Por, ata gjithmonë e thonë se kjo ndodhë vetëm nëse ka marrëveshje të ndërsjellë dhe nëse kjo nuk e destabilizon rajonin.

Sinqerisht nuk e mendoj se mund të ketë korrigjim të kufirit i cili nuk do ta destabilizonte rajonin. Por, kjo pa dyshim varet nga këndvështrimi i atyre që e argumentojnë këtë. Sidoqoftë shihet se ka risi, që nuk pasqyrojnë vetëm ndryshim të politikave amerikane, por kemi parë edhe nga disa shtete anëtare të Bashkimit Evropian, disa sinjale të ngjashme si nga Franca dhe ca vende tjera. Pta ata janë të gatshëm t’i pranojnë ndryshimet kufitare nëse ka pajtueshmëri të ndërsjellë dhe nëse janë, sipas formulimeve, nëse ka konsensus dhe përkrahje për to, dhe nëse nuk janë destabilizuese.

Ndryshimi i kufijve vështirë se mund të sigurojë koncenzusin në Kosovë

Tash, ndryshimi i kufijve sipas mendimit tim nuk mund të arrijë konsensus në Kosovë, sipas të gjitha anketave publike, dhe se ai është destabilizues.

Bieber, kur thoni ‘destabilizues’, e keni fjalën vetëm për këtë rajon, Kosova e Serbia do të destabilizohen, apo mendoni se do të hapet ‘Kutia e Pandorës’ për vendet e tjera të Ballkanit?

Kur e them rajonin e mendoj përtej Kosovës dhe Serbisë. Mendoj se është problem për Kosovën dhe Serbinë ngase do të ketë serbë që do të jetojnë në Kosovë dhe do të ketë shqiptarë që do të jetojnë në Serbi, pavarësisht se si bëhen kufijtë.

Por, druaj se logjika e ndryshimit të kufijve thotë se kjo do të ishte e padëshirueshme dhe se kjo është diçka që nga e gjithë retorika që e kemi dëgjuar nga Presidenti Thaçi dhe Presidenti Vuçiq duket një rrezik i vërtetë, por ekziston edhe rreziku i mëtejmë për shtetet fqinje në rajon, për Bosnjën e Hercegovinën, edhe për Maqedoninë.

Pra që nuk mendoj se kjo do të ishte një zgjidhje e cila ofron një përgjigje, por më shumë krijon probleme të tjera. Nuk pres që kjo shpejt do të shpie te rivizatimi i kufijve në rajon, por padyshim, disa akterë, si Milorad Dodik në Republikën Srpska, dhe radikalë të tjerë shpresojnë që mund ta arrijnë këtë. Kështu që në këtë kuptim, kjo do të shërbente si inkurajim për forcat revizioniste dhe nacionaliste në rajon, e mbase edhe përtej rajonit.

Kosova mes pikëpamjeve të kundërta të superfuqive, nuk e ka lehtë

Është shumë e çuditshme si pas kaq shumë vitesh, Kosova për herë të parë është diku mes qasjeve dhe pikëpamjeve të ndryshme. Në njërën anë kemi SHBA-të me një qëndrim pastaj kemi Gjermaninë që absolutisht kundërshton çfarëdo ndryshimi kufijsh, dhe në mes kemi Bashkimin Evropian që nuk është shumë i qartë, parë nga porositë që po i dërgojnë. A ekziston rreziku që Kosova ta paguajë çmimin e këtyre porosive kundërthënëse që vijnë nga superfuqitë?

Padyshim se këto nuk e ndihmojnë pozicionin e Kosovës. Do të thosha se për momentin Gjermania është nga vendet e pakta që kanë qëndrim të qartë kundër ndryshimit të kufijve. Edhe BE-ja si institucion ka qenë shumë më e paqartë në këtë aspekt. Deklaratat nga Frederica Mogherini dhe Johanness Hahn disi mbështesin më shumë qëndrimin amerikan se çfarëdo marrëveshjeje do të ishte e pranueshme, nëse u përmbahet kushteve të caktuara. Kështu që kjo nuk është gjë e mirë. Po ashtu është e habitshme si edhe vetë Kosova është thellësisht e ndarë në këtë aspekt. Po ashtu, kemi deklarata mjaft të kundërta edhe nga Kryetari dhe nga Kryeministri në këtë çështje.

Po. Ky është një pasqyrim i qëndrimeve të fuqive të mëdha globale, pra ato u reflektuan edhe tek politikanët kosovarë.

Pikërisht. Mendoj se askush në skenën ndërkombëtare nuk do të pranonte logjikën e ndryshimeve të kufijve po të mos pranohej kjo publikisht si ide nga Presidenti i Kosovës, Thaçi.

Kështu që para se ai ta përkrahte idenë bashkë me Presidentin Vuçiq vitin e kaluar, ky ishte opsion i ndaluar, ishte gjithmonë i papranueshëm.

Kështu që fakti pse janë hapur digat e këtyre ideve është rezultat i politikanëve kosovarë, e në veçanti i Presidentit Hashim Thaçi, që e përkrahte publikisht këtë ide, përndryshe kjo to të mbeste gjithmonë si qëndrim serb, i cili ishte i padëshirueshëm për shumicën e akterëve ndërkombëtarë.

Kështu që kam përshtypjen se deri në njëfarë mase, kjo huti ndërkombëtare, apo të paktën një pjesë e saj, është shkaktuar nga elita kosovare.

Profesor, cilat janë arsyet të cilat kanë shkaktuar këtë ndryshim të politikës amerikane?

Mendoj se para së gjithash është logjika e politikës transaksionale e qasjes së Trumpit, marrëveshja është marrëveshje dhe kjo është e tëra që ka rëndësi. Substanca është më pak e rëndësishme se fakti se është arritur një marrëveshje. Kjo padyshim është pjesë e kësaj logjike. Pjesa tjetër është se ai dëshiron storie të suksesit të cilat mund t’i shesë, kështu që nëse ka një marrëveshje, kjo gjë është e mirë, nuk është me rëndësi se cila është përmbajtja e saj. Pastaj është edhe Bashkimi Evropian dhe ka pasur presion që pas kaq vitesh të dialogut të arrihet një zgjidhje përfundimtare.

Besoj se Federica Mogherini po shpreson disi të marrë lavdinë e çfarëdo marrëveshjeje dhe të gjitha këto i kanë shtyer diskutimet në këtë drejtim , përkrah faktit se as SHBA e as BE nuk e kanë pasur një politikë të qartë se si të arrihet te kjo marrëveshje përfundimtare. Negociatat e mëhershme shkonin shumë ngadalë dhe dukeshin se nuk çonin askund, kështu që deri në njëfarë mase ideja për ndryshim kufijsh doli sepse kishte mungesë të një vizioni të qartë se si të arrihej një marrëveshje përfundimtare dhe obliguese mes dy vendeve.

Mosliberalizimi i vizave, vendim i padrejtë. KE thotë se shtetet e Ballkanit janë të kapura

Interesante. Profesor Bieber, ka edhe një çështje tjetër, ajo që lidhet me procesin e integrimit evropian. Vendet e Ballkanit kanë mbetur shumë mbrapa. A është e mundshme që BE në fakt të ketë dështuar t’u ndihmojë atyre të integrohen dhe të lëvizin drejt integrimit?

Padyshim se në rastin e Kosovës do të thosha se një pjesë e fajit është edhe me Bashkimin Evropian dhe se ka pasur disa vendime të cilat më duken shumë të papranueshme, si për shembull mosliberalizimi i vizave për udhëtime për qytetarët e Kosovës. Kjo do të thosha se është mangësi serioze.

Por në përgjithësi, kur flet me zyrtarë të BE-së dhe shteteve anëtare, ata ju thonë se ofertat janë në tryezë, elitat duhet të arrijnë rezultate dhe ata nuk po e bëjnë këtë, ose nuk po e bëjnë mjaftueshëm. Kështu që përgjegjësia për anëtarësim evropian qëndron te qeveritë e rajonit dhe qeveritë qartazi nuk po bëjnë mjaftueshëm. Ato nuk janë shumë serioze kur është fjala për sundimin e ligjit, nuk janë serioze as për demokraci.

Komisioni tha vitin e kaluar se ka elemente të kapjes së shtetit në secilin vend të Ballkanit Perëndimor pa përjashtim e do të shtoja se edhe në disa vende anëtare të BE-së. Kjo e bën të vështirë anëtarësimin. Është e vërtetë se BE-ja ka mundur të bëjë më shumë, kjo është e qartë. Shtetet anëtare janë mjaft skeptike.

Nuk jam optimist se Shqipëria dhe Maqedonia do ta marrin datën e fillimit të negociatave këtë vit ndonëse e meritojnë shumë dhe është gjë e vonuar. Por atmosfera në disa shtete anëtare të BE-së është kundër zgjerimit.

Kjo duhet të kuptohet në rajon, është diçka e keqe, por është realitet. Dhe në njëfarë mënyre qeveritë duhet të bëjnë më shumë për t’i bindur si elitat si qytetarët në BE se ato vërtetë dëshirojnë të anëtarësohen në Bashkimin Evropian. Shumë nga elitat besojnë ose kanë përshtypjen se ato vetëm flasin se e dëshirojnë anëtarësimin por nuk janë seriozë ta bëjnë atë që duhet ta bëjnë.

Taksa nuk ndihmoi, por nuk është problem thelbësorë

Ekziston edhe një çështje tjetër që është shumë aktuale në rajonin e Ballkanit, ajo është vendimi i Qeverisë së Kosovës për t’u ngarkuar taksa mallrave që vijnë nga Serbia dhe Bosnja e Hercegovina. Si e shihni këtë vendim dhe vendimin e Serbisë të largohet nga dialogu për shkak të këtij vendimi?

Mendoj se deri në njëfarë mase taksat nuk ndihmojnë por janë të kuptueshme kur kihen parasysh politikat obstruksioniste të Serbisë ndaj Kosovës dhe përpjekjet e saj për tërheqjen e njohjeve të Kosovës nga vendet e tjera.

Kjo tregon një nivel të ulët të besimit dhe bashkëpunimit mes dy qeverive. Kjo më bën pesimist për një marrëveshje. Mund të keni marrëveshje vetëm nëse palët i besojnë njëra tjetrës. Nuk po shoh ndonjë dëshmi se qeveritë po mundohen ta ndërtojnë këtë besim, këtu i përfshij si qeverinë e Serbisë, ashtu edhe të Kosovës.

Në këtë kuptim taksa më duket se nuk ndihmon, por nuk mendoj se është thelbi i problemit.

Ajo është vetëm një simptomë, ajo është po ashtu një simptomë e mosmarrëveshjeve të brendshme të pushtetit në Kosovë, ku ka qëndrime të ndryshme nga Kryeministri Haradinaj dhe Presidenti Thaçi për dialogun. Shumë prej këtyre janë pasojë e vështirësive të brendshme për të gjetur një qëndrim të qartë se çfarë shpreson Kosova të arrijë nga dialogu.

Profesor, gjatë njëzet e pesë vjetëve të fundit, keni qenë një nga akademikët evropianë më të drejtpërdrejtë në lidhje me politikat e Ballkanit. Do të dëshiroja ta mbyllim këtë intervistë të shkurtër me një pyetje shumë të thjeshtë. Si e sheh profesori Bieber hartën e Ballkanit pas pesë vjetësh?

Pyetjet më të thjeshta gjithmonë kërkojnë përgjigjet më të vështira. Është jashtëzakonisht e vështirë dhe akademikët zakonisht tërheqin vëmendjen kur flasin për të ardhmen. Shpresoj që proceset kryesore të rajonit gjatë njëzet vjetëve të fundit të vazhdojnë dhe të forcohen, që nënkupton rendin paqësor të kufijve që kemi në rajon, se do të vazhdojnë edhe proceset për integrim evropian dhe euroatlantik.

Rivizatimi i kufijve skenar i rrezikshëm

Shpresoj, që edhe BE-ja do të ketë kurajon prapë të ofrojë një perspektivë të kredibile të anëtarësimit dhe që qytetarët do t’u bëjnë presion elitave që të arrijnë rezultate në fushën e sundimit të ligjit dhe demokracisë dhe reforma nga qeveritë e tyre dhe që në një mënyrë të caktuar rajoni të jetë më afër që të jetë më stabil, më demokratik dhe më afër të qenit pjesë e Evropës pas pesë vjetësh.

Por është edhe skenari tjetër, ai që është shqetësues, ai i rivizatimit të kufijve, kur kemi elita të cilat nuk besojnë në demokraci dhe të cilat do ta shfrytëzojnë nacionalizmin për të qëndruar në pushtet dhe për ta zhbërë sundimin e ligjit dhe në njëfarë mënyre besoj se që të dy dyert janë të hapura.

Shpresoj se rajoni do të kalojë nëpër të parën, por edhe e dyta pa dyshim është e mundshme.

Profesor Bieber faleminderit shumë për kohën tuaj dhe shpresoj se do të kemi rastin të takohemi prapë në “55 Minuta”.

Faleminderit shumë.

Serwer për ndryshimin e kufijve: Kjo ju diskualifikon nga antarësimi në BE

Njohësi i çështjeve të Ballkanit, Daniel Serwer, ​ka thënë se nuk do të duhej të ndodhte ndryshimi i kufijve mes Kosovës dhe Serbisë.

“Nuk ka nevojë për një korrektim kufijsh. Çfarëdo ndryshimi kufijsh, përjashtimisht atyre të vegjël, është i rrezikshëm”, ka thënë ai në intervistën e realizuar nga Evliana Berani për RTK.

Serwer ka deklaruar se kudo që ka ndryshime kufijsh, ka telashe.

“Mendoj që kudo ku ka ndryshime kufijsh flet që vendet nuk janë në gjendje të bëjnë trajtimin e duhur për qytetarët pakicë”, është shprehur ai.

“Kjo menjëherë iu diskualifikon nga antarësimi në BE. Pse doni ta nisni një proces drejt BE-së kur e diskualifikoni vetveten? Por, gjithashtu shkakton edhe probleme regjionale”, ka thënë Serwer.

Intervistë e rrallë me Hasan Prishtinën

Rastësisht duke kërkuar diçka krejt tjetër e gjeta këtë intervistë me atdhetarin dhe politikanin shqiptar Hasan Prishtina e që ndoshta është me interes për lexuesit shqiptar.

Kjo intervistë është zhvilluar në Prishtinë më 25 korrik 1912 nga Baron E. Winder-Kriglstein,për gazetën“ Neue Freie Presse” e që është botuar më 3 Gusht,1912.( Neue Freie Presse, 3.August 1912, faqe 3,Nr.17221)

Bashkëbisedim me Hasan Bej
Titulli – Raport origjinal nga kryengritja shqiptare.

Autori i kësaj interviste të realizuar me Hasan Prishtinën e fillon me një përshkrim mbi organizimin feudal të Shqipërisë, historikun e saj qysh nga mesjeta e deri sot ,bajraktarizmin defektet tjera e deri të gjakmarrja.Poashtu autori nuk lë pa e përmendur edhe heroin Gjergj Kastrioti sikur që nënvizon. „Dora e fortë e një udhëheqësi të njohur si heroi kombëtar Skënderbeu gati 500 vjet më parë, mungon.Fatëkeqësisht Shqipëria ka shumë Politikan ,por jo ushtarakisht dhe diplomatikisht të shkolluar…“
Pastaj vazhdon me përshkrimin e karaktereve si në aspektin politik ashtu edhe luftarak të disa kryengritësve si Riza Bej,Bajram Curri-Bej dhe Hasan Bej Prishtina. Dhe kështu nis si më poshtë intervista e realizuar me Hasan Bej Prishtinën:
Hasan Bej: Ju nuk besoni se sa i lumtur jam që po shoh këtu një publicist europian. Qëndroni me ne për një kohë të gjatë. Ne duhet të kemi dikë që informon shtypin në mënyrë të paanshme. Ne dëgjojm këtu vetëm atë që raportohet nga burimet turke për ne.Çdo javë jemi në beteja të përgjakshme me ushtrinë turke. Tani mund të shikoni vetë se pavarësisht nga humbjet e supozuara,shqiptarët tanë janë 25.000 metra larg qytetit dhe kanë marrë të gjitha pikat e Shqipërisë së Veriut.Gjakova, Mitrovica, Prizreni, Vushtrria dhe Prishtina ranë në duart tona, kryesisht pa u ballafaquar, por me anë të manovrave të thjeshta, garnizonin e kapitulluan – por jo, siç thonë ata, për arsye të brendshme politike, por thjesht sepse ata e kanë patur parasysh me javë, se lëvizja jonë është e përgjithshme dhe se suksesi ushtarak kundër nesh nuk është më për t’u shpresuar. Vetëm komandanti i Pejsë mbetet ende, sepse për momentin nuk kemi nevojë për këtë pikë, të cilën e kemi hequr nga çdo lidhje dhe disa qindra shqiptarë janë plotësisht të mjaftueshëm për të parandaluar largimin e tij. Presim nga ai që në ditët në vijim ai të na dërgojë negociatorë për të ofruar dorëzimin e tij. Tani ju lutem më tregoni se çfarë duhet të shpjegoj tjetër. Ju me siguri keni pyetje për të bërë.
Unë:Cili është programi juaj?A keni tashmë pikëpamje të qëndrueshme dhe të palëvizshme për kërkesat tuaja ose suksesi ka ardhur aq befas edhe pse ende nuk keni gjetur kohë për të patur ujdi ?

Hasan Bej:Nuk kemi nevojë tani të flasim për kërkesa.Përderisa turqit nuk hyjnë në lojë koha e programit është e mbauar. Çfarë përdorimi do të kishte një program që është arritur pa diskutim nga turqit dhe premtimet e të cilave janë të pazbatuara dhe kryesisht të paarritshme. Ne e dimë mirë karakterin e vendit tonë, kështu që nuk kemi më iluzione. Mund të bashkohemi vetëm nën presionin e një rreziku gjithnjë kërcënues. Pse nuk duhet të bëhemi Republikë, siç është Zvicra? Atje quhen kantone, këtu quhen Fise, dhe historia jonë, kushtet gjeografike të atdheut na përcaktojnë që ta bëjmë këtë….

Unë:Ju e dini, se çfarë kemi biseduar sot. Ju njëzëri thatë në Kuvend se ligjet turke janë të papranueshme për Shqipërinë, sepse ata injorojnë veçoritë e popujve të ndryshëm… Një ligj që është i shkëlqyeshëm në Bagdad mund të jetë ende në Anatolia – por është e pamundur për Rumelinë dhe tallje për Shqipërinë. Bukur dhe mirë. A nuk mendoni se një formë e qeverisjes si ajo e Zvicrës kërkon një shkallë aq të lartë të disiplinës politike dhe të kulturës së përgjithshme saqë do të krijonte një konfuzion të tmerrshëm nëse Shqipëria papritur do të bëhej autonome?

Hasan Bej:Sigurisht! Ne do të duhet të durojmë një periudhë trazire të brendshme, nuk ka dyshim për këtë.Të gjithë jemi të lodhur nga lufta. Vetëm mendoni, ne kemi qenë duke luftuar turqit që tridhjetë vjet e gjysmë dhe prej katër vjetëshë mundohemi me dhimbje për një vendim. Nëse marrim nesër autonominë, ne do të jemi të lumtur që të vendosim administratën tonë për disa vite, të regjistrojmë ligjet tona të pashkruara dhe të bashkëpunojmë me vullnetin më të ndershëm. Ne nuk njohim asnjë grindje fetare, asnjë fis katolik, ortodoks apo musliman kurrë nuk ka qenë në grindje. Duke krijuar një gjuhë të përbashkët të shkruar dhe duke përdorur kapitalin e huaj, ne do të jemi në gjendje të ndërtojmë shkolla, të ndërtojmë rrugë dhe të përhapim civilizimin.

Unë:Pardon, nëse ju ndërpres, Bej! Tërheqja e kapitalit të huaj – këtu qëndron çështja e madhe! Një republikë e re nuk ka një hua të butë – në amerikën e veriut ka ndodhur kështu – bankieri më i pasur i Filadelfias nuk donte të pomponte Uashingtonin asnjë dollar. Tregu ndërkombëtar i parasë nuk do t’u japë asgjë, dhe një grup financiar i kufizuar nga qeveria do të rrezikonte pavarësinë e saj.
Hasan Bej:Ne mendojmë ndryshe. Pyjet tona të pamasa, depozitat tona të mëdha minerale do të tërheqin kompani të mjaftueshme private dhe ne nuk mendojmë të shpenzojmë minierat apo koncesionet pyjore. Secili fis duhet të jetë financiarisht i pavarur dhe do të shihni se ambicia për të provuar qëndrueshmërinë tonë sa më shpejt që të jetë e mundur do të nxisë Bajraktarët të ndryshëm për përpjekje të jashtëzakonshme….

Unë:Por çfarë doni të kërkoni nga Komisioni nëse vjen nga Stambolli për disa ditë për të negociuar me ju? Nëse ju tani e konsideroni veten si autonom, nuk keni nevojë për më shumë Pourparlers(Bisedime-diskutime), sepse autonominë nuk do të ua japë Turqia me qëllim të mirë?

Hasan Bej:Ne mendojmë në lidhje me këtë, në këtë mënyrë: Nëse ne mund të komunikojmë në mënyrë të mirë me turqit, të cilët më në fund duhet ta shohin padobishmërinë e rezistencës së tyre, atëherë është më mirë se sa nëse e mbartim luftën në Shkup dhe Salonik.
Ne do të duhet të trajtojmë garnizonet turke të zëna këtu si të burgosur të luftës dhe të lëmë popullin tonë, të cilin ne kemi nevojë për zonat tjera, për dy ose tre muaj në terren. Ne jemi të bindur se turqia me dëshirë do të na jep një autonomi,pasi ajo nuk është më në gjendje ta mbajë Shqipërinë. Pse të derdh gjak? Pas të gjitha gjërave që keni parë dhe dëgjuar prej nesh këtu, a mund të mohoni se ne jemi në pozitë të qeverisim popullin tonë, duke arritur, në interes të idesë së shtetit liberal, pas shekujve grindjesh dhe keqardhjeje të shtypjes ?
E vlerësojmë faktin se Europa e di këtë – a mund të jemi të huaj për kulturën – kjo është faji i qeverisë turke – por ne jemi të lartë në disciplinë … a ka ndonjë mbrojtje këtu? Jo! A ka qenë dikush i abuzuar, i grabitur ose madje i kërcënuar? Jo! A i kemi lidhur me zinxhirë apo varur turqit e zënë, ashtu siç duhet, sipas ligjeve të lashta të shenjta të hakmarrjes sonë? Nuk ka?… Ne presim kalorësit dhe presim që tani e tutje nuk do të konsiderohemi më si rebelë grabitqarë … A jemi ne gaksor … ne e dimë, se simpatitë e kombeve kulturore janë gjithnjë në anën e luftëtarëve të lirisë dhe a nuk e ka demonstruar mjaftë vetëmohimin populli jonë?
Unë:Çfarë do të bëjë Komisioni në lidhje me këtë?
Hasan Bej: …nëse ajo mbetet kokëfortë. Pastaj ne diktojmë ligjin tonë…

Mustafa: Pa plotësimin e disa kritereve MSA mbetet e mangët

Për klimën e biznesit, politikat zhvillimore, ekonominë, konkurrencën, MSA-në , ndikimin e teknologjisë në biznese e në mirëqenjen e njeriut, si dhe segmentet e tjera të rëndësishme për zhvillimin e Kosovës dhe ngecjet e saj zhvillimore, infoGlobi i sjell pikëpamjet e z. Veprim Mustafa, Drejtor i Marketingut të kompanisë “Fluidi”.

“Fluidi” ndryshe njihet si njëra nga kompanitë ndër më të suksesshmet në Kosovë, e cila shquhet me politikat e saj të zgjerimit. Nga nëntori i sivjetmë, krahas pijeve natyrore me licencë ndërkombëtare, kompania është zgjeruar edhe me njësinë r prodhimit të vajit ushqimor, “Floil”.

InfoGlobi: Pikëpamjet përkitazi me klimën e biznesit në Kosovë janë kontradiktore. Zyrtarët thonë se ka progres, bizneset vazhdojnë të ankohen për klimë të pafavorshme e politika të gabuara që pengojnë rritjen e tyre. Cila është përvoja juaj dhe si do ta përshkruanit mjedisin e të bërit biznes në Kosovë?

Mustafa: Duke marrë parasysh se ne jemi pjesë e biznesit për një kohë të gjatë, lirisht mund të them se klima biznesore në vendin tonë nuk është në nivelin e duhur sepse pothuajse në baza ditore po përballemi me barriera të ndryshme.

Pengesat janë të ndryshme,  duke filluar nga infrastruktura, kostot e larta bankare, konkurrenca jo e barabartë biznesore, etj.

Në fakt barriera më e madhe për ne si biznes është eksporti i produkteve tona jashtë kufijve të Kosovës përkatësisht në vendet e rajonit. Shqetësuese për ne po vazhdon të mbetet edhe fakti që autoritetet vendore nuk po i përkrahin mjaftueshëm produktet vendore.

InfoGlobi: Në opinion ekziston bindja se në shumicën e rasteve ankesat e bizneseve bëhen me qëllim që ato të rrisin profitin dhe t’i shmangen obligimeve tatimore. Sa qëndrojnë pohimet e tilla? Cilat janë argumentet se ndryshimi i politikave fiskale nuk do të varfëronte arkën e shtetit , e në anën tjetër do të ndihmonte zhvillimin e mëtutjeshëm të bizneseve?

Mustafa: Pohime të tilla nuk janë qëndrime të kompanisë tonë, pavarësisht se ne kemi disa ankesa për autoritetet përgjegjëse. Obligimet tatimore janë përgjegjësi e secilit, andaj shmangia është e padiskutueshme.

Mendoj se ndryshimi i politikave fiskale do të sjellë rezultate pozitive në stimulimin e investimeve te reja, punësimin dhe tërheqjen e kapitalit të jashtëm.

Për ne si përfaqësues biznesi këto paralajmërime janë të duhura pasi sipas tyre ekonomia e vendit është në një gjendje shqetësuese si pasojë e problemeve të grumbulluara.

InfoGlobi: Sipas jush, cili është shteti me politikat më të mira fiskale? Cka kanë ato politika që nuk e kemi ne këtu në Kosovë?

Mustafa: Sipas mendimit tim, është shumë vështirë me krahasu vendin tonë me shtetet e tjera sepse pikë së pari Kosova ende nuk është pjesë e BE-së.

Harmonizimi i legjislacionit me vendet e rajonit dhe ato të BE-së duhet të bëhet në drejtim të asaj që të kemi një unifikim të këtyre specifikave ligjore por duke e marrë parasysh gjithmonë nivelin e zhvillimit ekonomik dhe standardin jetësor.

Mendoj që si shtet me politika fiskale të mira mbetet Gjermania, si një ndër shtetet më të fuqishme jo vetëm në Evropë por edhe në botë.

InfoGlobi: Pse keni kundërshtuar taksën ujore? Cilat janë përvojat e vendeve tjera me te? Pse mendoni se duhet ose nuk duhet paguar ajo?

Mustafa: Taksa ujore për prodhuesit e lëngjëve në vendet e rajonet nuk egziston fare, kështu që mendojmë që nuk duhet të egzistoj as në Kosovë.

InfoGlobi: Vërejtje tjetër që apostrofohet jo rrallë nga bizneset është paaftësia e shtetit që t’i mbrojë prodhuesit dhe produktet vendore. Çfarë vendime të favorshme për bizneset mund të marrin institucionet, por të mos bien ndesh me Ligjet e Konkurrencës?

Mustafa: Implementimi i Ligjit kosovar për konkurrencën është shumë më i vështirësuar, sepse ne kemi të bëjmë me një shtrirje shumë më të gjerë të ekonomisë informale.

Ekonomia do të ndërtohet mbi bazën e konkurrencës së lirë, e cila nënkupton qasjen e barabartë të ndërmarrjeve në treg, pavarësisht nga pronësia, ato nuk do të pengohen nga masat e ndryshme qeveritare sa u përket doganave, tatimeve, kredive, themelimit etj.

InfoGlobi: A i afektoi MSA-ja bizneset që drejtoni për të mirë apo ndodhi e kundërta? Si biznesmen, si e shihni këtë instrument të Bashkimit Evropian?

Mustafa: Marrëveshja e Stabilizim Asocimiit ka sjellë rezultate pozitive për ne si biznese vendore edhe pse ka mbetur ende shumë punë për tu bërë. Përmes kësaj marrëveshje kemi pasur mundësi që të dëpertojmë në disa vende të Bashkimi Evropian me taksa më të lira duke pasur kështu një rritje të kënaqshme në eksport dalluar me vitet paraprake.

Ky instrument është një shenjë pozitive për ambientin e të bërit biznes në vend, mirëpo pa plotësimin e disa kritereve bazë kjo marrëveshje do të jetë e mangët.

InfoGlobi: A kanë rol donatorët në zhvillimin ekonomik dhe në përmirësimin e mjedisit biznesor ? A keni pasur rastin t’i përcjellni nga afër dhe a keni mendim për atë se sa janë të suksesshëm në misionin zhvillimor që e kanë?

Mustafa: Roli i donatorëve në zhvillimin ekonomik dhe përmisim të mjedisit biznesor është jashkëzakonisht i madh.

E para, ata ndikojnë pozitivisht në ngritjen e nivelit të standardit jetësor, familjar dhe standardit të përgjithshëm shoqëror, dhe e dyta ata janë parakusht për zhvillimin ekonomik, ku krahas ngritjes së kapaciteteve industriale investojne edhe në realizimin e projekteve konkrete.

InfoGlobi: Kosova po ballafaqohet me papunësi të lartë dhe zhvillim ekonomik që lë shumë për të dëshiruar. As Kosova nuk do t’i shpëtojë shkurtimit të vendeve të punës që po i imponon automatizimi teknologjik dhe bota digjitale. Çka do të thotë kjo për bizneset , e çka për Kosovën?

Mustafa: Zhvillimi i teknologjisë në mbarë botën ka sjellë ndryshime drastike, e kjo gjë po reflekton edhe në vendin tonë.

Ky zhvillim i hovshëm ka pasur ndikim sa pozitiv aq edhe negativ, duke bërë që gjithçka të jetë e realizuar në mënyrë automatike. Ne si biznes kemi avancuar shumë makinerinë në fabrikë mirëpo kostoja e lartë ka bërë që ky proces të jetë i vonshëm.

Normalisht që teknologjia e avancuar do të shpie drejt shkurtimit të vendeve të punës, mirëpo prapë së prapë faktori njeri mbetet çelësi kyq për kompani.

Besoj që kjo dukuri do të jetë e dukshme në rritjen e nivelit të papunësisë në mbarë vendin brenda një periudhe kohore jo shumë të gjatë.

InfoGlobi: Si mund të zhvillohen paralelisht, bizneset dhe ekonomia në shkallë vendi? Çka do të bënte Veprimi po të ishte Kryeministër i vendit?

Mustafa: Mendoj që me zhvillimin e bizneseve rritet edhe ekonomia e vendit, pra jemi ne një shkallë proporcionale. Besoj që kjo pyetje kërkon me u mendu gjatë dhe kërkon përgjigje shumë konkrete së çka do të kisha bërë si kryeministër i vendit.

Do të potencoj vetëm një fjali, do të kisha përkrah bizneset vendore, do të punoja shumë në ndryshimin e klimës biznesore, do të krijoja politika të favorshmë fiskale për të gjithë pa dallim, do të luftoja për një konkurrencë të barabartë si dhe do të krijoja kushte të favorshme për eksport të produkteve tona të cilat besoj që kanë standarde me ato të EU-së.

InfoGlobi: Në përmbyllje, sa jeni optimist se ekonomia dhe mirëqenja e njerëzve në Kosovës do të përmirësohet? Brenda çfarë periudhe kohore mund të ndodhë kjo?

Mustafa: Jam shumë optimist sa i përket kësaj qështje, besoj dhe shpresoj që një gjë e tillë do të ndodhë shumë shpejt, e krejt kjo falë punës së palodhshme që duhet të bëjmë të gjithë së bashku, ne si qytetarë dhe qeveritarët tanë si përfaqësues të përzgjedhur nga ana jonë.

Kosova ka përparuar mjaftueshëm mirë pas luftës dhe besoj që jemi duke shkuar në hapa të sigurt.

InfoGlobi: Ju faleminderit

Thaçi: Marrëveshja e Ohrit garanci për barazi dhe drejtësi

Si President i Kosovës, do të vazhdoj të punoj dhe të promovoj dialogun, bashkëpunimin, marrëdhëniet e mira ndërfqinjësorë dhe integrimin e tërë rajonit tonë në NATO dhe BE, si garanca të paqes dhe stabilitetit të qëndrueshëm në tërë rajonin tonë, thotë presidenti i Kosovës, ka deklaruar Hashim Thaçi .

Intervista e plotë e Thaçit me rastin e 16-vjetorit të nënshkrimit të Marrëveshjes së Ohrit.

Të dielën bëhen 16 vjet nga nënshkrimi i Marrëveshjes së Ohrit në Maqedoni. Cili është vlerësimi rreth dokumentit nga prizmi i juaj si President i Kosovës?

Thaçi: Marrëveshja e Ohrit ishte rezultat i angazhimit për barazi dhe për drejtësi. Ishte rezultat i dialogut dhe aspiratës së të gjithëve për stabilitet afatgjatë dhe të qëndrueshëm. Implementimi i marrëveshjes forcon themelet e shtetit të Maqedonisë dhe kontribuon në forcimin e kohezionit social dhe etnik në Maqedoni. Por, zhvillimet pozitive në Maqedoni kanë ndikim në tërë rajonin. Marrëveshja e Ohrit, fryma që promovon ajo dhe sukseset në implementimin e saj reflektojnë pozitivisht në tërë rajonin tonë dhe më gjerë.

Mendoni që mund të vazhdojë politika e kaluar, e cila në njëfarë forme ishte rigjide ndaj kërkesave shqiptare? Çfarë pritni nga kryeministri i ri Zoran Zaev sa i takon realizimit të MO-së, pasi së fundmi qeveria miratoi ligjin për gjuhët?

Thaçi: Shtetet e Evropës Juglindore janë shtete shumetnike dhe marrëdhëniet e mira ndëretnike dhe ndërshtetërore janë e ardhmja e rajonit. Zhvillimet politike në rajon tregojnë se liderët politikë, por edhe tërë shoqëritë, janë të përcaktuara për dialog, për bashkëpunim dhe për marrëdhënie të mira ndërfqinjësorë. Janë ndërtuar mekanizma rajonal që mundësojnë bashkëpunimin rajonal, si në rrafshin ekonomik, ashtu edhe në atë politik, si SEECP dhe CEFTA, por edhe A5 dhe Procesi i Berlinit.

Qeveritë e Evropës Juglindore janë të angazhuara për thellim të bashkëpunimit dhe integrim në familjen e Bashkimit Evropian, për të gëzuar dhe promovuar të njëjtat vlera që sot paraqet BE-ja. Ky është destinacioni i tërë rajonit dhe kjo është korniza e vlerave dhe parimeve që duhet të promovojë çdo lider politik sot në rajon.

Ku mendoni se janë arritjet dhe ngecjet më të mëdha rreth dokumentit të Ohrit dhe cila do ishte porosia e juaj për liderët shqiptarë në Maqedoni?

Thaçi: Gjithmonë më sfidues është implementimi i marrëveshjeve se arritja e tyre. Marrëveshja e Ohrit është implementuar me urti, durim dhe me bashkëpunim e konstruktivitet. Këto cilësi janë nevojitur që të evitohen rreziqet e shkarjes nga synimi, përkundër sfidave e vonesave. Këto janë cilësitë që ka çdo lider, i cili në rend të parë ka interesin e komunitetit dhe të shoqërisë ku jeton.

Cili duhet te jete roli i Prishtinë lidhur me te drejtat e shqiptareve në Maqedoni? Dhe çfarë rëndësie do ti jepni ju si President i Kosovës?

Thaçi: Kosova dhe Maqedonia kanë lidhje të forta politike, institucionale, por edhe kulturore, madje shumë qytetarë tanë edhe lidhje familjare. Duke ndërtuar shoqëri të lira, ku sundon ligji, ku ka zhvillim ekonomik, i ndihmojmë shteteve tona, por edhe tërë rajonit. Si President i Kosovës, do të vazhdojë të punojë dhe të promovojë dialogun, bashkëpunimin, marrëdhëniet e mira ndër fqinjësorë dhe integrimin e tërë rajonit tonë në NATO dhe BE, si garanca të paqes dhe stabilitetit të qëndrueshëm në tërë rajonin tonë.

Si i cilësoni zhvillimet në rajon?

Thaçi: Në shumë nga shtetet e rajonit të Evropës Juglindore ka pasur zgjedhje të përgjithshme në vitin e fundit. Në të gjitha këto zgjedhje kanë ngadhënjyer forcat politike që promovojnë vlera euro-atlantike. Mund të them se trendi i zhvillimeve politike në rajon është i tillë që promovon dialogun, integrimin, stabilitetin dhe bashkëpunimin. Këtë e përkrah, në fakt e kërkon, edhe qytetari i rajonit tonë.

E ku qëndron Kosova?

Thaçi: Edhe në Kosovë kemi përfunduar një proces elektoral të suksesshëm. Kanë qenë zgjedhje me pjesëmarrje të të gjitha komuniteteve. Tash pritet që të themelohet qeveria e re që do të vazhdojë reformat që po i zhvillojmë me sukses, qoftë në ekonomi, qoftë në sundim të ligjit, qoftë në ndërtim të institucioneve demokratike. Vitin e ardhshëm Kosova shënon dekadën e parë si shtet. Pa u bërë pra një dekadë që nga shpallja e pavarësisë kemi arritur të nënshkruajmë Marrëveshjen për Stabilizim dhe Asocim me Bashkimin Europian dhe jemi pranuar si vend kandidat në “Millenium Challenge Corporation” të Kongresit Amerikan. Kjo tregon më së miri për suksesin e reformave në Kosovë.  Nuk ka dyshim që rrugëtimi ynë si shtet i ri ka qenë me sfida dhe sigurisht që do të ballafaqohemi edhe me shumë sfida tjera. Por, ajo që mund të thuhet me siguri është se jemi në rrugën e duhur. Me urti dhe durim, që kemi dëshmuar se e kemi, do të realizojmë edhe aspiratën tonë të ardhshme, anëtarësimin e vendit tonë në NATO dhe në BE./medial/

Intervista e parë e Ilir Metës President (E PLOTE – FOTOT)

Intervista e Presidentit të Republikës, z. Ilir Meta, për emisionin “Top Story” të Sokol Ballës në “Top Channel”

Të jesh president i Republikës është një kulminacion, jo thjesht një karrierë politike por sesa në jetën e çdokujt dhe ju siç shpeshherë e keni thënë në intervistat tuaja, ju vini nga një familje e zakonshme. Tashmë jeni në majën apo kupolën e shtetit shqiptar. Çfarë do të thotë kjo për ju si një person që në rrugëtimin tuaj keni provuar gjithçka? Si përse e theksova edhe sot unë ia dedikoj faktin që jam sot në këtë detyrë ashtu siç kam qenë edhe në të kaluarën edhe në detyra të tjera të larta përfshirë atë të kryeministrit apo kryetarit të Kuvendit, demokracisë dhe përpjekjes së çdo qytetari shqiptar për demokraci. Natyrisht edhe përpjekjeve të mia të palodhura për demokraci gjithashtu.

Në fakt ju fillimisht morët pjesë në pjesën e parë të ceremonisë në Kuvend ku ishte edhe opozita. Ndryshe nga fundprilli ku vihej re zymtësia në votim pa praninë e opozitës por edhe në portretin tuaj fizik. Kësaj radhe ju pashë pak më të qetë.

Besoj se kam qenë shumë i sinqertë në të tjera momente. Së pari kush do ndihej mirë të zgjidhej president pa opozitë? Akoma më keq, të ndaj opozitën në një grevë apo një protestë dhe gjithmonë me rrezikun e vajtjes në zgjedhje pa opozitën.  Ndaj edhe përpjekjet e mia pavarësisht nga ajo zgjedhje, e cila u motivua edhe nga përgjegjshmëria për shkak të zgjidhjes së një krize institucionale, nuk reshtëm deri në fund që të arrinim në një marrëveshje e ta zgjidhnim patjetër me opozitën. Unë e kam theksuar kur më kanë thënë që pse je kaq i palumtur apo i mërzitur. Më mirë të jesh qytetar i një vendi normal dhe demokratik sesa të jesh president i një vendi ku opozita kryesore nuk merr pjesë në zgjedhje. Kështu që unë sot kam qenë edhe i lumtur dhe betimin e kam bërë me zemër.

Për herë të parë presidenti i Republikës nuk rreshton pranë bashkëshorten e tij. Nuk e dimë akoma a është zonjë e parë Monika Kryemadhi?

Mendoj se personin për të cilin ju flisni dilte aq kollaj në rresht. Së dyti, Monika e ka bërë zgjedhjen e saj publike në momentin që unë jam zgjedhur president. Ajo është zgjedhur më pas zëvendëskryetare e Lëvizjes Socialiste për Integrim duke e bërë të qartë e duke qenë politikane aktive dhe që  nuk do të ishte zonjë e parë. Kështu që unë besoj se misioni i saj por  edhe paraqitja e sotme janë një mesazh i qartë e presidentit dhe  presidenca nuk mund të ndikohet nga askush përfshirë edhe atë për qëllime të caktuara politike. Kështu që besoj se mesazhi është tepër i qartë.

Gjëja e dytë që më bëri përshtypje është takimi me kryeministrin, shkëmbyet shtrëngim duarsh por jo shikimesh. Tani e tutje doni s’doni do keni kontakt institucional. A ka kontakt njerëzor midis z. Ramës dhe jush?

E pashë dhe më duket se më pa. Besoj se mesazhi im ishte shumë i qartë. Në orën 18:00, unë kam lënë 25 vitet e mia parlamentare, politike dhe partiake atje ku i nisa para 25 vitesh. Absolutisht me këtë detyrë, unë do të jem bashkëpunues me të gjithë sepse është detyra dhe detyrim kushtetues. Është edhe detyrim qytetar dhe absolutisht që unë jam i hapur për të bashkëpunuar jo vetëm me z. Ramën por edhe me të gjithë aktorët e tjerë. Është detyra ime.

Deri në fund ishte ai ankthi mos vallë Ilir Meta ndryshon apo ka ndryshuar mendje gjatë këtyre javëve. Për shembull e menduat këtë? E menduat që të jepnit realisht dorëheqjen pa e marrë detyrën siç edhe e shprehët në një moment të caktuar?

Unë më duket se e kam bërë të qartë edhe pasi jam zgjedhur president ndërkohë që opozita vijonte protestën e saj e lajmëronte bojkotin e zgjedhjeve. Madje e kemi shprehur edhe më 17 maj ku edhe Petrit Vasili e ka bërë shumë të qartë që Lëvizja Socialiste për Integrim ishte për t’i dhënë fund këtij ngërçi e kësaj krize të madhe që po vjen.

Kërkoi të zbatojë paketa McCallister ditë për ditë edhe për këtë gjë është e gatshme që të tërhiqet edhe nga posti i presidentit meqenëse ky post ishte në një ditë me këtë paketë. Dhe ky ishte treguesi i përgjegjshmërisë për të evituar një krizë. Natyrisht që nuk më ka shkuar nëpër mend më pas që të jap dorëheqjen për arsye të tjera sepse kjo do të ishte një sfidë e panevojshme dhe e tepruar ndaj të gjithëve. Do të ishte një mungesë e respektit për institucionin e presidentit të Republikës por edhe për mjaft partnerë të cilët kanë duruar në atë moment dhe kanë qenë të hapur për bashkëpunim.

Nëse te disa kjo shihej si një mundësi, te disa të tjerë si një shqetësim. Te një pjesë e mirë, tek kjo pjesa e mirë që po themi ishin të gjithë përfaqësues të LSI gati-gati kjo shprehej si dëshirë sidomos për mënyrën se si shkuan ngjarjes pas 25 qershorit. Në njëfarë mënyre iu dukej vetja sikur ishin lënë jetim, sikur ndoshta LSI nuk do mund të mbijetojë në klimën e dy partive të mëdha dhe pa Ilir Metën?

Dje ishte dje, sot është sot, thoshte Presidenti i Turqisë, aq më tepër për mua. Nga dita e sotme, para orës 18:00 dhe mbas kësaj ore besoj se ka një ndryshim të fortë, institucional dhe cilësor. Unë jam i përqendruar totalisht në këtë detyrë dhe në përmbushje me shumë përgjegjshmëri dhe përkushtim të saj, në respekt të Kushtetutës dhe në respekt të gjithë qytetarëve tanë. Por përsa i takon këtyre historive me LSI, dua të përsëris që, që kur është krijuar LSI është krijuar me një pikë në statut që Kryetari nuk duhet të rrinte me dy mandate radhazi, kështu që për arsye të rrethanave, të zgjedhjeve të vështira që ju i mbani mend të 2005, 2009 u tejkalua. Dhe sikur të mos ndodhte ky moment i rëndësishëm i zgjedhjes President, besoj se koha e drejtimit të LSI prej meje kishte përfunduar. Dhe një forcë politike e cila në 13 vjet nuk arrin të krijojë kapacitetet e duhura për të ecur e sigurt në zbatimin e programit të saj, natyrisht që është një forcë që ka probleme. Por unë këtë historitë e LSI i kam lënë pas dhe të çdo angazhimi politik dhe partiak në të kaluarën, tani jam i përqendruar në një detyrë të re dhe LSI është si çdo forcë tjetër politike në vend për mua.

Përse u përkeqësuan marrëdhëniet mes dy partnerëve kaq shpejt dhe deri në këtë pikë?

Mesa duket shumica e pyetjeve tuaja kërkojnë të na kthejnë para orës 18:00. Unë nuk kam asnjë të dejtë të censuroj pyetjet tuaja. Ato kanë qënë raporte që i takojnë të kaluarës. Tani unë jam i hapur për raporte të reja, institucionale, bashkëpunimi me të gjitha aktorët politikë në vend pa asnjë lloj paragjykimi.

Në fushatë thatë se Edi Rama do i telefonojë z. Petrit Vasili pas zgjedhjeve. Unë kam dëgjuar që Kryeministri iu ka telefonuar sërish dhe ju sërish nuk jeni përgjigjur. Si mendoni do ta menaxhoni këtë raport deri para orës 18:00 të ftohur mes jush dhe kryeministrit të vendit?

Ne sapo u takuam.

Po, por ju i dhatë dorën dhe i shikonit atletet…

Së pari, unë nuk impresionohem nga atletet. Ato janë një zgjedhje mjaft normale. Nuk është hera e para, në kuptimin që është diçka e re që tërheq vëmendjen time. Unë i kam dhënë dorën me shumë sinqeritet edhe z. Rama, dhe të gjithë të pranishmëve që na nderuan në këtë ceremoni që nuk është për një individ, por është për institucionin e Presidentit të Republikës.

Duket një mallkim raporti midis këtij institucioni dhe Kryeministrit të vendit. A do ta ndryshoni ju këtë trend dhe të ngriheni mbi emocionet personale që keni pasur me z. Rama para orën 18:00?

Unë mund t’iu them që bashkëpunimi im si Kryeministër me presidentin Mejdani ka qenë i shkëlqyer. Unë jam bashkëpunues me të gjithë dhe pa dyshim që do jem bashkëpunues me Kryeministrin Rama, me çdo kryeministër, me çdo qeveri, me çdo forcë politike të opozitës dhe me çdo institucion, pasi kjo është dhe detyra kryesore e Presidentit, të punojë për bashkëpunim, për unitet, për bashkëveprim të gjithë institucionet, të gjithë aktorëve, në interes të vendit, në interes të gjithë qytetarëve tanë, pa dallim idesh partiake dhe politike.

Z. President shumë vetë patën pikëpyetje për mënyrën se si u përfshitë në fushatë. Minimalisht u duk politikisht jo korrekte. Megjithatë a keni reflektuar mbi këtë?

Unë jam President nga ora 18:00.

E bëj këtë pyetje sepse një pjesë e opinionit publik mendon se ju e keni humbur sharmin, pasi ju keni pasur sharmin e një presidenti de facto në skenën politike shqiptare, nga viti 2012 e këtej, keni ndërmjetësuar kriza të forta politike si ajo e reformës në drejtësi. Çfarë do të bëni për të restauruar besimin e gjerë që ekzistonte ndaj jush si një person që di të ngrihet mbi palët?

Unë besoj se janë të gjitha mundësitë që gjatë këtyre pesë viteve t’iu provoj qytetarëve shqiptarë, se ky është një institucion që punon për të gjithë pa asnjë dallim partiak, apo çdo lloj dallimi tjetër.

Patët deklaruar se nuk do të dekretonit një Kryeministër që vjedh zgjedhjet. A do të presim surpriza në shtator?

Natyrisht që unë do të përmbyssh të gjitha detyrimet e mia kushtetuese dhe institucionale, në mënyrën më korrekte. Dhe sigurisht që do të duhet të presim konstituimin e Kuvendit të ri.

Do të merreni në konsideratë mosdekretimin e qeverisë së re për të gjitha arsyet që keni thënë? Do të ketë vendime të forta?

Do të prisni vendime krejtësisht kushtetuese, institucionale, demokratike dhe transparente. Ka procedura se si ndodh një proces. Edhe unë kam nevojë të pyes këshilltarë. Ka zyra të cilat e këshillojnë Presidentin, ka një praktikë në të kaluarën se si ndodh.

Cilat do të jenë prioritetet e Presidencës?

Besoj se i kam bërë të qarta. Në të dyja fjalët e mia u përpoqa të mos kishim një përsëritje, duke e përshtatur edhe në betimin në Kuvend por edhe në ceremoninë e marrjes së detyrës në Presidencë. Për mua është vendimtare të rrisim besimin e të rinjve për të qëndruar në Shqipëri. Në takimin që pata me Presidentin Nishani para se të merrja detyrën edhe ai më shprehu këtë shqetësim se çdo ditë e më shumë të rinj dhe njerëz të aftë kërkojnë të lënë nënshtetësinë shqiptare për të marrë shtetësitë e vendeve të ndryshme. Dhe ky është një problem. Jo se kjo është diçka që duhet ndaluar sepse ne jemi një vend demokratik dhe çdo qytetar bën zgjedhjet e tij por në duhet të japim më shumë besim për të rinjtë tanë, për intelektualët tanë, për forcat më progresive dhe më të afta të shoqërisë për ta parë të ardhmen këtu. Natyrisht që kjo kërkon një frymë bashkëpunimi midis të gjitha institucioneve dhe të gjithë aktorët.

Presidenca ka pasur disa konflikte dhe përplasje me Ministrinë e Jashtme. Ndërkohë që edhe ju nuk i keni pasur marrëdhëniet mirë. Si do të jetë marrëdhënia juaj tani?

Nuk ka pasur probleme midis Kryetarit të Kuvendit dhe Ministrisë së Jashtme. Ka pasur debate në Kuvend për ligjin për “Shërbimin e Jashtëm”. Ka pasur herë pas herë debate edhe në Komisionin e Politikës së Jashtme por Kuvendi për debate është. Është normale. Kështu që në këtë drejtim unë besoj se bashkëpunimi në kuadër të politikës së jashtme është një detyrë jo vetëm e Kuvendit apo e Qeverisë por edhe e opozitës. Shqipëria në këtë drejtim duhet të demonstrojë seriozitet, soliditet, kredibilitet dhe duhet të ndjekë një politikë afatgjatë. Në rast se në politikën e brendshme tolerohen edhe gabimet apo devijimet në politikën e jashtme ato janë me kosto sidomos kur bëhet fjalë për një vend modest siç jemi ne.

Do të shohim sërish bllokime ambasadorësh apo do të ketë bashkëpunim më të mirë?

Nuk jam këtu as për t’i bërë fresk qeverisë, e as për t’i bërë opozitë qeverisë dhe as për të bllokuar. Jam këtu për të bashkëpunuar duke respektuar Kushtetutën dhe duke pasur gjithnjë vullnetin e mirë për të bërë zgjidhjet më të parë dhe transparente në çdo drejtim, që i shërbejnë vendit, që i shërbejnë diplomacisë, që i shërbejnë ushtrisë, që i shërbejnë të gjitha institucioneve me të cilat detyra e Presidentit ka një angazhim të veçantë.

Nëse z. Rama ju sjell emrin e Visar Zhitit për ambasador ju do ta emëroni atë?

Nuk mund të jap një përgjigje këtu sepse do të ishte një përgjigje jo e përgjegjshme për rastin konkret unë natyrisht do të respektoj të gjithë procedurat. Në raste të tilla ka disa etapa institucionale për emrin konkret, sigurisht që unë kam një respekt të veçantë për edhe si poet si njeri i kulturës i letërsisë i publicistikës, por njëkohësisht edhe si diplomat kam pasur mundësi ta takoj disa herë gjatë kësaj kohe.

Keni qëndrime jo të kundërta, por të ndryshme me Kryeministrin Rama sa i përket faktorëve politikë në Kosovë. Si Kryetar Kuvendi apo si Kryetar i LSI-së ka qenë një marrëdhënie preferenciale me z. Ramush Haradinaj…

Nuk është e vërtetë, megjithëse edhe pak më parë Ramushi ishte ndër të parët që më telefoni por edhe të tjerë, marrëdhëniet në Kosovës i kam pasur dhe i kam mjaft të hapura me të gjithë faktorët atje. Asnjëherë nuk kam pasur një problem me një faktor politik në Kosovë sepse asnjëherë nuk jam nxituar për të mbajtur një qëndrim të njëanshëm.

Me z. Haradinaj kemi pasur lidhje të veçanta për arsye sepse ai ka qenë në situata të vështira vazhdimisht gjatë këtyre 15 viteve dhe natyrisht ka merituar edhe solidaritetin por edhe të gjithë politikanëve në Shqipëri në mënyrë të vazhdueshme. Por për të shuar kuriozitetin tuaj, pavarësisht se mund të takohemi shpesh edhe për këto arsye ndajmë mendime të ndryshme për shumë çështje.

Megjithatë, Ramushi mbetet gjithmonë simpatik, e shpreh gjithmonë mendimin e tij hapur edhe kur është i ndryshëm, por kjo nuk do të thotë aspak se këto janë marrëdhënie preferenciale që dëmtojnë apo tregojnë njëanshmëri të caktuar në Kosovë dhe kudo tjetër. Parimi im kurdo ka qenë në të gjitha detyrat që kam pasur, edhe institucionale por edhe politike, për të mbajtur marrëdhënie shumë të mira jo vetëm me faktorin politik shqiptar kudo, por dhe më të gjithë faktorët politikë të vendeve fqinje pavarësisht nga përkatësitë ideologjike si në Greqi, qoftë me PASOK-un apo me Demokracinë e Re, si në Maqedoni, në Malin e Zi, Serbi.

Në Maqedoni, për shembull, edhe për krizën e fundit nëse Tirana zyrtare nuk e dha kurrë, por ama e anashkaloi Gruevskin, ndërkohë ju dhe partia juaj pati një qëndrim më të hapur më komunikues edhe me faktorë politikë që u lanë pastaj jashtë dhe u përjashtuan nga marrëveshja. Takimin e parë me një të huaj do ta keni me Ministrin e Jashtëm të Maqedonisë i cili vjen në një vizitë zyrtare. Edhe në rastin e Greqisë, ju patët një vizitë në kulmin e tensioneve midis dy qeverive, ju shkuat atje dhe folët me një ton tjetër. U kritikuat për këto, por ama ditët ta mbronit me argumentet tuaja edhe në parlament…

Të rikthehemi te Maqedonia, sepse është çështje mjaft e rëndësishme dhe komplekse, është edhe në interesin tonë dhe të rajonit. Gruevksi është nga politikanët në Maqedoni me të cilin kam pasur njohje apo kontakte më të pakta, pasi marrëdhëniet e mia me Maqedoninë janë shumë më të hershme, me Crvenkovskin, kryetarin e Social-Demokratëve, kryeministrin, presidentin e tyre. Më pas me Buçkovksin e Social-Demokratëve, një nga koleget e mia më të ngushta në Maqedoni është Zv.Kryetarja e LSDM-së, Radmilla Shekerinska, jemi një gjeneratë e cila tani është Ministre e Mbrojtjes e shumë politikanë të tjerë. Ajo që unë kam theksuar gjithmonë sa i takon Maqedonisë, që ne mund të mësojmë si Shqipëri dhe e kam thënë edhe publikisht prej vitesh është puna shumë e mirë që Maqedonia ka bërë për krijimin e parqeve industriale. Unë në fillim të mandatit të kësaj qeverie në 2013-n kam shkuar personalisht dhe kam vizituar e kam parë në vend bashkë me Zv.Ministren e Ekonomisë parqet në Shkup dhe parkun e ri në Tetovë.

Dhe e kam theksuar që në këtë drejtim duhet të mësojmë nga Maqedonia për të krijuar lehtësira për investitorët e huaj, duke pasur në konsideratë edhe disa rrethana më të vështira që ajo ka se Shqipëria, qoftë aksesin në bregdet, në porte, qoftë problemin e emrit, probleme me fqinjët dhe disa probleme të tjera. Dhe fakti që në renditjen e “Doing Bussiness” të Bankës Botërore është në mos e gaboj është e dhjeta, është një mundësi për të mësuar. Nuk mund të them të mësojmë për çështje të tjera, për të cilat Maqedonia ka qenë problematike apo shqetësuese, sepse çdo vend ka problemet e veta, por këtë e kam theksuar dhe e theksoj e kam kërkuar vazhdimisht edhe nga partnerët e koalicionit që kam pasur për t’i kushtuar vëmendje dhe për të mësuar në këtë drejtim. Sidomos nga “Macedonia Invest”, e cila është një agjenci jashtëzakonisht rezultateve, mjaft agresive, ka arritur të tërheqë investime mjaft cilësore duke patur në konsideratë edhe faktin që Maqedonia ka edhe ajo kapacitete e veta modeste.

Kështu që asnjëherë, as nuk kam ndërhyrë, as nuk mund t’ia lejoj vetë të ndërhyjë për vendime të cilat politikat fqinjë, aq më tepër politikanët shqiptar në vendet fqinje duhet t’i marrin. E vetmja gjë e rëndësishme është që këto vendime të merren në interes të stabilitetit të këtyre vendeve, në interes të të drejtave të shqiptarëve.

Z. Meta që të shkojmë tek raportet me Greqinë, vizita juaj në Athinë ishte në kulmin e tensioneve midis dy qeverive, pati kritika edhe ndaj jush, pati një debat të fortë në parlament midis jush dhe z. Idrizi dhe tashmë jeni President i Republikës, ndërkohë që midis dy vendeve lista e problemeve për tu zgjidhur është e gjatë…

Unë jam i angazhuar totalisht për të forcuar politikën e fqinjësisë së mirë, jo vetëm me Greqinë, por me të gjitha vendet fqinjë dhe për të forcuar politikën e bashkëpunimit me të gjithë vendet e rajonit. Nuk dua të jem në garë me askënd, për të fituar pikë në raport me vendet fqinjë apo në raport me çështjet të caktuara sepse nuk i përkas asnjë force politike. Për mua e rëndësishme është interesi kombëtar dhe interesi kombëtar i Shqipërisë kërkon që të gjitha problemet që kemi me fqinjët, përfshirë edhe Greqinë, të punojmë që t’i zgjidhim me dinjitet, me mençuri, por kurrsesi pa cenuar bashkëpunimin e gjithanshëm. Sepse nëse do të listojmë disa probleme të rëndësishme që vijnë nga kaluara, e kemi të pamundur të listojmë aq shumë interesa të përbashkëta që na lidhin çdo ditë e më shumë me Greqinë dhe me të gjithë fqinjët e tjerë. Kështu që kjo do të jetë politika ime si president dhe do t’u kërkoj të gjitha forcave politike që të bashkëpunojmë dhe të kemi një politikë sa më të unifikuar të jashtme në mënyrë që të jemi sa më të suksesshëm për çështje që duam me të vërtet që të zgjidhet.

Më kujtohet vizitua juaj si kryeministër në Athinë dhe ishit politikani i parë i atij niveli që hapët diskutimin për çështjen çame. Tani jeni president, do ta bëni sërish apo jo?

Çështja çame nuk ka nevojë që të hapet, ka nevojë që të marrë zgjidhje dhe është shumë e rëndësishme që të ndërtojmë një marrëdhënie mirëbesimi e cila ndihmon në zgjidhjen e të drejtave të qytetarëve shqiptar të cilët janë larguar me dhunë nga trojet e tyre në Greqi në një kohë të caktuar dhe natyrisht që kjo mund të ndodh vetëm duke punuar për t’i përmirësuar marrëdhëniet me Greqinë. Acarimi i marrëdhënieve me Greqinë nuk i ndihmon zgjidhjen e këtyre të drejtave apo rivendosjen e këtyre të drejtave. Përkundrazi, mund të krijojë probleme të tjera që nuk janë as në interesin tonë, as në interesin e fqinjëve tanë.

Z. Meta ju keni qenë dy herë ministër i Punëve të Jashtme në dy periudha të ndryshme të historisë moderne të Shqipërisë çka sjelljet diplomatike kanë bërë që të vinin shenjat e para të normaliteti edhe nga Beogradit. Ndoshta ju kujtoj që ju jeni funksionari i fundit i atij niveli që keni bërë një vizitë të fundit në Moskë. Ju keni pasur gjithmonë një shqisë të gjashtë përsa i përket diplomacisë. Por tashmë jeni Presidenti i një Republike që në Preambulën e saj duhet të kujdeset për të gjithë shqiptarët kudo që ata janë. Pra si do të mund të përshtatni sensin tuaj diplomatik brenda kornizave patriotike që u jep Kushtetuta e Shqipërisë?

Ne do të kujdesemi për të drejtat e shqiptarëve gjithmonë duke e bërë më të mirën përmes një politike bashkëpunimi e cila i rrit kredencialet e politikës së jashtme të Shqipërisë, e cila fiton respektin dhe vëmendjen dhe mirëkuptimin e partnerëve të cilët na mbështesin për të gjitha çështjet e drejta, apo për të gjitha ato të drejta që ende u mungojnë apo nuk i kanë fituar shqiptarët kudo ku ata janë sepse përmes çdo lloj politike tjetër e cila mund të jetë e dobishme në një plan afatshkurtër për të ndezur emocione patriotike, mund të jetë shumë e vështirë që të arrijmë atë sukses që do të arrinim me një politikë të mençur dhe bashkëkohore duke treguar që jemi një vend që synon të forcoj paqen, që synon të trajtoj kudo shqiptarët me atë korrektësi dhe me atë përgjegjshmëri që ne trajtojmë pakicat etnike apo kulturore këtu. Dhe natyrisht që vetëm duke u sjell si një vend demokratik ne jemi më të fuqishëm, kjo është arma më e fuqishme që ne mund të kemi dhe do të kemi edhe në politikën e jashtme.

Në fjalimin e mbajtur, ju përmendët pakicat, por edhe opozitën. Mos vallë duke iu referuar atyre ju vendosët të mos veshin një kravatë të kuqe, pra ngjyrën e flamurit, por një kravatë blu?

Jo, të kuqe e kisha, edhe në Kuvend edhe në ceremoni, por nuk e dija që ju do të ishit kaq blu.

Megjithatë do të mbetet në fokusin tuaj shqetësimi për opozitën dhe për raportet demokratike?

Patjetër! Për mua Shqipëria dhe demokracia janë të parat dhe këtë e kam bindje dhe padyshim dhe mbrojtja e të drejtave të pakicave është mjaft e rëndësishme për të mbrojtur thelbin e një sistemi demokratik, i cili bazohet pikërisht në disa parime demokratike, që tregojnë karakterin e vërtetë të një shteti dhe të një shoqërie demokratike, që ofron garancitë e një sistemi që funksionon, jo thjesht që mbron pakicat, por mbron të drejtat e njeriut, të drejtat e individit, pavarësisht këtyre lloje përkatësie etnike kulturore apo fetare. Dhe natyrisht edhe nga ana politike.

Ne të gjithë jemi të bindur që një demokraci e shëndetshme kërkon edhe një opozitë aktive me integritet, e cila ndihmon standardet e mirëqeverisjes në vend përmes përmbushjes të rolit të saj, ashtu sikundër kemi nevojë për një media të lirë dhe të pavarur. Kemi nevojë për një shoqëri civile aktive, si një instrument vital i demokracisë, por edhe i një mendimi gjithnjë më alternativ, edhe të kualifikuar. Pra, në këtë drejtim këto të gjitha ndihmojnë për të forcuar tiparet e një shteti dhe të një shoqërie demokratike.

Z. Rama në një intervistë me mua pas fitores tha se nuk do të mbante portretin tuaj në zyrën e tij, ju shqetëson kjo?

Jo, mua kjo më qetëson.

Përse?

Sepse edhe ai do të jetë edhe më i qetë…

Z. Meta thuhet se për shkak të reformës në drejtësi tashmë ndikimi i kreut në shteti në drejtësi është thuajse zero, ju shqetëson kjo?

Absolutisht që nuk më shqetëson. Mua më shqetëson gjendja në të cilën gjendet drejtësia dhe si president i republikës do të mbështes sikurse thashë zbatimin e drejtë, transparent të reformës në drejtësi. Reforma nuk është as e Presidentit, as e qeverisë, është e të gjithë qytetarëve shqiptar, e rikthimit të besimit tek drejtësia. Është vendimtare për të ndryshuar mënyrën themelore besimin e qytetarëve tanë sidomos të të rinjve tanë, të njerëzve tanë më të kualifikuar tek e ardhmja e këtij vendi dhe tek e këtij sistemi demokratike.

Në intervistën e fundit që kemi bërë bashkë thatë që nuk do të ketë dy as tre procese Vetting-u. Do të ketë një proces Vetting-u dhe atë do ta bëjnë shqiptarët?

Procesi po ndodh dhe po e bëjnë shqiptarët.

Z. Meta sa i përket edhe një herë raporteve të mëparshme midis presidentit dhe kryeministrit të vendit, ka patur në të shkuarën edhe akuza ndaj presidentëve sepse ata kanë bërë lojën e kryeministrave, me siguri edhe për shkak të reformës në drejtësi, gjasat janë që në tavolinën tuaj të vijnë propozime të rëndësishme. Çfarë do të presim nga presidenti Ilir Meta ndryshe nga paraardhësit e tij në sjellje për procese të tilla të rëndësishme për drejtues institucionesh?

Duhet të jemi të qartë një herë e përgjithmonë, që unë jam në këtë zyrë për të mos bërë as lojën e qeverisë dhe çdo lloj qeverie, as lojën e opozitës dhe çdo lloj opozite, por për të zbatuar Kushtetutën e vendit dhe për të bërë lojën më të mirë për Shqipërinë në mënyrë të hapur, transparente, bashkëpunuese, larg konflikteve dhe polemikave të panevojshme dhe absolutisht për mua gjithnjë do të jetë parësore transparenca dhe integriteti edhe për çështje të cilat ka rol Presidenti drejtpërdrejtë për emërime dhe për gjithçka tjetër për mua themelore do të jetë transparenca dhe integriteti. Në mënyrë që të rrisin transparencën në mënyrë e funksionimit të institucioneve, të rrisin integritetin e këtyre institucioneve, që të rrisin besimin e qytetarëve tek institucionet dhe te shteti.

Ju ndoqa që vlerësuat shumë rolin e Presidentit Nishani në pesë vitet e fundit. Megjithatë presupozohet që njerëzit presin nga ju që të jeni një president më i mirë se sa ai…

Unë e kam vlerësuar me shumë sinqeritet ish-presidentin Nishani dhe e kam vlerësuar edhe më përpara për arsye sepse ai në tërësi jo vetëm gjatë pesë viteve si president, por edhe në detyrat e mëparshme që ka patur ka qenë mjaft institucional, mjaft korrekt, mjaft bashkëpunues. Asnjëherë nuk ka qenë arrogant. Në këtë drejtim do të përpiqem të bëj gjithçka që ndihmon institucionin e Presidentit të Republikës të jetë sa më i pagabueshëm. Nuk ka njerëz të pagabueshëm, por mendoj që transparenca na ndihmon të gjithëve që të gabojmë sa më pak.

Bujar Nishani në një intervistë me mua një javë, pasi u zgjodh president më tha se ky është pozicioni më i lartë që një person mund të arrijë dhe ja ku jeni këtu prej pak orësh president. A është kjo mjaft për ambiciet, planet politike të Ilir Metës?

Ambicia ime është të përmbush me përgjegjshmëri maksimale këtë detyrë që më ka besuar Kuvendi i Republikës së Shqipërisë. Dhe për mua është e rëndësishme ku do të jetë Shqipëria pas pesë vitesh, jo ku do të jetë Ilir Meta pas pesë vitesh.

Ku do të jetë Shqipëria pas 5 vitesh? Si e imagjinoni ju?

Unë jua thashë edhe më parë. Shqipëria pas 5 vitesh duhet të jetë një vend ku të rinjtë tanë që studiojnë jashtë, një pjesë e mirë e tyre, të ktheheshin këtu dhe të merrnin përgjegjësi, të sillnin njohuritë që ata kanë fituar dhe për të cilat prindërit e tyre kanë investuar dhe sakrifikuar aq shumë dhe t’i japin një goditje të fortë kësaj tendencë për emigracion, sidomos të rinjve dhe të njerëzve më të kualifikuar, të cilët na duhen këtu për të çuar Shqipërinë më shpejt drejt realizimit dhe plotësimit të standardeve të një vendi evropian këtu, dhe jo në vendet e tjera të Evropës.

Është e mundur që Shqipëria të jetë një vend i BE-së pas 5 vitesh?

Natyrisht, që nuk jam kaq optimist për këtë çështje, sepse ne jemi ende në një proces ku synojmë hapjen e negociatave për anëtarësim sa më parë. Po të kemi parasysh përvojat e vendeve të tjera ky është një proces që ka kërkuar jo pak kohë.

Është një proces që nuk varet vetëm nga ne, por që varet edhe nga Bashkimi Evropian si dhe shumë zhvillime që do të ketë vetë ai. Por që ne të rrisim besimin e të rinjve për të realizuar ëndrrat e tyre në këtë vend mendoj që e kemi ne në dorë. Edhe Norvegjia nuk është një vend anëtar i BE-së, edhe vende të tjera.

Anëtarësimi në BE nuk është qëllim në vetvete. Është një instrument, është një kuadër, një perspektivë në mënyrë që ato standarde që njerëzit tanë kërkojnë t’i prekin individualisht. Të mos i prekin duke emigruar, por t’i realizojnë këtu, në vendin tonë që është një vend i mrekullueshëm. Jo se jam në këtë detyrë,  por edhe si Ministër i Jashtëm kam qenë në shumë vende të botës, është e vështirë të gjesh një vend midis Italisë, Greqisë, Kroacisë, me një potencial të jashtëzakonshëm për t’u zhvilluar, është e pamundur ta ndërrosh me një vend tjetër në botë.

Çfarë do të bëni ju pas 5 vitesh?

Këtë gjë nuk e di se çfarë do të bëj pas 5 vitesh por di që gjatë 5 viteve do të bëj gjithçka për t’i qëndruar betimit të sotëm, edhe angazhimeve të mia gjatë ditës së sotme të cilat janë publike