Nobelistët e Polonisë

Burimet polake deklarojnë se ekzistojnë vetëm shtatë fitues të çmimit Nobel polak: Henryk Sienkiewicz, Władysław Reymont, Maria Skłodowska-Curie (e njohur në botë si Marie Curie), Lech Wałęsa, Czesław Miłosz dhe Wisława Szymborska dhe Olga Tokarczuk.
Por, janë edhe dhjetë fitues të tjerë polak të çmimit Nobel në lëmi të ndryshme!

Shkruan: Haxhi Dulla

Edhe pse lista zyrtare e laureatëve të Nobelit i përmend ato si laureatë Nobel polak, Polonia, e cila, në fund të fundit, ka numrin më të vogël të laureatëve Nobel në raport me popullsinë që ka

Pra, le të kujtojmë fituesit e tjerë të çmimit Nobel polak,

1. Tadeusz Reichstein (1897-1996) një kimist i lindur në Włocławek, në 1950 ai mori çmimin Nobel në mjekësi dhe fiziologji për zbulimin e kortizonit.

2. Isaac Singer (Isaac Bashevis Singer) (1904-1991) i lindur në Leoncin afër Varshavës, jetoi në Poloni deri në vitin 1935, në 1978 ai mori çmimin Nobel në Letërsi.

3. Józef (Joseph) Rotblat (1908-2005) i lindur në Varshavë, më 1938 në Universitetin e Varshavës mori një doktoratë në fizikë, dy vjet më vonë ai shkoi në Britaninë e Madhe, në 1995 mori çmimin Nobel për Paqe për përpjekjet për të zvogëluar armët bërthamore në botë.
Józef Rotblat foli polonisht tërë jetën dhe theksoi se ai ishte një Polak me një pasaportë britanike. Ai protestoi kundër shkrimit të emrit të tij si “Jozef”.

4. Mieczysław Biegun (Menachem Begin ), hebre, (1913-1992) i lindur në Brest pranë lumit Bug, u largua nga Polonia në 1940, u bë kryeministri i gjashtë i Izraelit, në 1979 ai mori çmimin Nobel për Paqe për nënshkrimin e traktatit me Egjiptin.

5. Leonid Hurwicz, i lindur në 1917, ka jetuar në Varshavë që nga viti 1919, ku u diplomua për drejtësi, në vitin 1940 shkoi në SHBA, ndërsa në vitin 2007 mori çmimin Nobel në Ekonomi.

6. Szymon Perski (Szimon Peres) i lindur në 1923 në Wiszniew (Provinca Vilnius), u largua nga Polonia në 1934, u bë presidenti i nëntë i Izraelit, në 1994 mori çmimin Nobel për Paqe.

7. Jerzy Szarpak (Georges Charpak) e lindur në 1924 në Dąbrowica (Volhynia Voivodship), u nis për në Francë në vitin 1931, mori çmimin Nobel në Fizikë në 1992.

8. Andrzej Wiktor Schally (Andrew Viktor Schally), i lindur në vitin 1926 në Vilnius, djali i gjeneral Kazimierz Schally, kreu i kabinetit të Presidentit të Republikës së Polonisë Mościcki, pas shpërthimit të Luftës së Dytë Botërore. ai u largua nga Polonia, mori çmimin Nobel në mjekësi në 1977.
Schally erdhi nga një familje hebre-suedeze-frengo-polake me përkatësi fetare të paspecifikuar. Sipas kritereve racore të nazizmit, u quajt “Hibrid” dhe u kërcënoi me vdekje. Ai i mbijetoi masakrës së Holokaustit duke u fshehur në Rumani midis hebrenjve polakë.

9. Roald Hoffman, i lindur në vitin 1937 në Zolochiv (rajoni i Lviv), i emigruar në SHBA në 1949, mori çmimin Nobel për kimi në 1981, nga 1965 e deri më sot punon në Universitetin Cornell në Sh.B.A.

10. Albert Abraham Michelson (lindur më 19 dhjetor 1852 në Strzelno, vdiq 9 maj 1931 në Pasadena) – fizikant amerikan, laureat Nobel në fizikë në 1907 për ndërtimin e një interferometri

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

error: Content is protected !!