Grégoire: Kosova – storie e suksesshme europiane

Në intervistën ekskluzive dhënë Agjencisë së lajmeve Info Globi, Ambasadori i Belgjikës në Kosovë, Pascal Grégoire, flet për ngjashmërinë që ekziston mes shtetit të tij dhe Kosovës, për problemet me refugjatë, dialogun e menagjimin e integruar të kufinjve, për integrimin në Bashkimin Europian, liberalizimin e vizave dhe për investimet e huaja direkte. Me pak fjalë Kosova do të jetë një storie e suksesshme europiane.

Intervistoi: Evliana BERANI

infoGlobi: Gjatë bisedave keni përmendur se Belgjika e Kosova kanë shumë ngjashmëri. Do të dëshiroja që të fillojmë me to.

Unë shoh disa ngjashmëri mes dy vendeve tona. Para së gjithash, Belgjika dhe Kosova janë vende relativisht të vogla. Belgjika është pak më e madhe sesa Kosova, me rreth 11 milionë banorë në një sipërfaqe prej 33,000 kilometrash katror.

Ngjashmëria e dytë është ajo që të dy shtetet tona janë shtete me një numër të komuniteteve që jetojnë aty. Ne e kuptojmë se si është jetesa me komunitete të ndryshme. Belgjika ka folës të gjuhës holandeze, flamane, frënge dhe gjermane. Ata jetojnë së bashku dhe kjo nuk është gjithmonë e lehtë.

Ngjashmëria e tretë është e kaluara jonë. Të dyja, si Belgjika ashtu edhe Kosova janë krijuar si shtete me anë të luftës dhe revolucionit. Belgjika nuk ekzistonte si shtet. Ajo ishte pjesë e Holandës, e Perandorisë spanjolle në shekullin 14, 15, e 16. Njësoj si në Kosovë, ne dëshironim për të menaxhuar dhe sunduar vetë, të pavarur nga Holanda. Belgjika është krijuar në vitin 1830, kështu që Belgjika ka luftuar pak kundër Holandës. U deshën nëntë vjet, deri në 1839, për të rregulluar kufijtë përfundimtar. Ne gjithashtu kishim mbështetjen e komunitetit ndërkombëtar. Ne kemi çështje të tilla si koncept i IBM edhe sot! Për të ilustruar, ne kemi një pjesë të vogël të Holandës në Belgjikë, pra ka disa komuna holandeze në Belgjikë.

Pra, edhe sot, mëse 150 vjet pas luftës, ende ka disa çështje të pazgjidhura mes Belgjikës dhe Holandës dhe dialogu për to ende vazhdon. Për shembull, kemi çështjen e disa lumenjve të mëdhenj që kalojnë përmes Holandës dhe Belgjikës dhe marrëveshja ende nuk është arritur për atë se kush do të mbajë cilën pjesë. Pastaj, ka çështje të pazgjidhura të tilla si rruga hekurudhore në cilën anë duhet të bjerë, e kështu me radhë.

Por sot, kur lëvizni nëpër BE, nuk do ta vëreni nëse jeni në Belgjikë ose Holandë!

infoGlobi: Pra, ju jeni për zgjidhjen e këtyre çështjeve përmes dialogut? Dhe dialogu, edhe pas 150 vjetësh ende vazhdon? A po thoni këtë?

Natyrisht. Ne po flasim dhe ne do të vazhdojmë dialogun derisa të gjejmë një zgjidhje që i kënaqë të gjitha palët. Dhe sigurisht që ne nuk të bëjmë të gjitha përpjekjet për të gjetur zgjidhje e cila do të ndryshojë jetën e njerëzve.

Për shkak të gjitha këtyre rrethanave, sikurse Kosova, ne duhet të jemi absolutisht të hapur me pjesën tjetër të botës për marrëdhëniet ekonomike. Ekonomia jonë varet shumë nga ekonomia gjermane, frënge, e ajo holandeze si fqinjët më të afërt, kështu që ne duhet të kemi marrëdhënie shumë bashkëpunuese, paqësore dhe miqësore me këto vende, sepse ne nuk mund të përballojmë të kemi probleme serioze me fqinjët e mëdhenj të cilët na nevojiten për të siguruar mbarëvajtjen e ekonomisë sonë. Kjo do të thotë gjithashtu që ne duhet të krijojmë krijuar institucione të forta arsimore, jo vetëm për hir të politikave, por me të vërtetë që njerëzit në Belgjikë të jenë në gjendje të jetojnë një jetë më të mirë, por edhe të jenë të hapur ndaj botës. Pra, këto janë ngjashmëritë.

infoGlobi: Pse është Kosova e rëndësishme për Belgjikën, dhe pse për BE-në?

Para së gjithash është e rëndësishme duke pasur parasysh madhësinë e shtetit belg me 11 milion banorë, ku ekziston një komunitet i rëndësishëm shqiptar në Belgjikë. Zyrtarisht, sot në Belgjikë janë rreth 70,000 shqiptarë, prej tyre, 35.000 janë shqiptarë të Kosovës. Në kontekstin belg, 35,000 njerëz është sa një qytet i madh në Belgjikë.

Këta janë njerëzit e regjistruar zyrtarisht në Belgjikë. Shumica e tyre janë tashmë popullatë e rregullt belge. Pra, kjo është një nga arsyet përse Kosova ka rëndësi për Belgjikën. Së dyti, ekziston edhe aspekti i emigracionit dhe azilit kërkuesve. Për ne është e rëndësishme për t’u marrë me këtë çështje në një mënyrë shumë të balancuar, në bashkëpunim me qeverinë dhe autoritetet e Kosovës. Kjo është arsyeja pse ne kemi marrëveshjen e ripranimit që u nënshkrua në prill ose maj të këtij viti, e cila është bërë për tri shtetet e Beneluksit.

infoGlobi: Kur përmendet emigrimi, po flisni për fluksin e emigrantëve të rinj? Ka ende njerëz që vijnë?

Unë vetëm kishte një vështrim në statistikat. Për shembull në vitin 2011, kemi pasur 1458 kërkesa për azil nga Kosova. Rreth 209 kërkesa për azil janë dorëzuar gjatë dhjetorin e kaluar, ndërsa 119 në nëntor. Në fakt, në vitin 2011, Kosova është në vendin e 5-të, në bazë të numrit të kërkesave për azil në Belgjikë. Ju e dini, Iraku është parë, pastaj në Afganistan, dhe Guinea … Kosova është e pesta. Ajo është mjaft e një dallim të madh me vendet e tjera ballkanike.

infoGlobi: Marrëveshja që u përmend më parë, është që të kthehen njerëzit të cilët kanë bërë kërkesë për azil në kohët e fundit?

Po. Përqindja e azil kërkuesve të pranuar është shumë e ulët. Vitin e kaluar, pra në vitin 2011, vetëm 5% e kërkesave ishin pranuar, do të thotë se ishte vetëm 41 persona të cilëve u ishte pranuar azili. Pra, ne jemi duke bashkëpunuar me qeverinë këtu për të t’iu treguar njerëzve: “Mos shkoni në Belgjikë”. Belgjika për fat të keq nuk është në gjendje të pranojë azil kërkues të rinj më. Nuk ka infrastrukturë të mjaftueshme për t’ua ofruar atyre, ose për t’u dalë në ballë të gjitha kërkesave të tyre.

Pra kjo është arsyeja pse mesazhi ynë është si në vazhdim: “A nuk vijnë në Belgjikë, jo sepse ne nuk ju dëshirojmë, por sepse ne duam të jemi në gjendje për t’ju mirëpritur dhe për t’ju pranuar, në mënyrën më të mirë të mundshme”, dhe deri në këto momente, kjo nuk është e mundur. Pra, kjo është pamja e përgjithshme.

Në shtator 2011, KE bëri vlerësimin e ripranimit në Kosovë, dhe kjo ishte pjesë e rrëfimit të suksesit për Kosovën.

infoGlobi: Nga përvoja juaj me azil kërkuesit, cilat janë arsyet që ata përmendin për largimin nga Kosova? Kush janë këta njerëz? Cila është mosha e tyre mesatare? A janë 40 vjeçar? A janë familjar?

Ka mosha të përziera. Ndërsa arsyet mund të jenë kryesisht ekonomike. Por nga Shqipëria, njerëzit po vijnë edhe për shkak të gjakmarrjes, ndër të tjera. Gjithashtu, ka disa rrjete të paligjshme nga Shqipëri që organizojnë emigrimin.

infoglobi: Tani le të flasim për investimet e huaja direkte. A ka Belgjika bashkëpunim ekonomik me Kosovën? A ka ndonjë investitor të madh nga Belgjika që është i pranishëm në Kosovë apo që është duke planifikuar të vijë dhe të investojë këtu?

Ballkani në përgjithësi nuk ka tërhequr shumë eksportuesit apo investitorët. Ne kemi marrëdhënie me Kosovën në fusha të veçanta si ajo e metaleve, mbeturinave metalike, mjedisi, tekstil, kështu që në të vërtetë, kjo është fushë e vogël. Unë nuk kam të gjitha shifrat, por Kosova ka potencial si në bujqësi, ashtu edhe në kujdesin shëndetësor, trajnimet profesionale dhe gjithashtu ka mundësi për kompanitë belge që të lidhen me kompanitë e vendeve që janë duke bërë biznes këtu, ndoshta me ato kroate, gjermane, sllovene apo turke.

infoGlobi: Po dialogu? Janë arritur gjashtë marrëveshje mes Kosovës dhe Serbisë, megjithatë në të dy shtetet ka njerëz që kontestojnë këto të arritura. Cka do të ndodhë me dialogun në të ardhmen?Si e parashihni fundin e tij?

Nëse më lejohet, do të doja që ta vendos dialogun në një kontekst më të gjerë. U bë mirë që vetëm disa muaj pas zgjedhjeve, Kosova ia doli të krijojë institucionet e saj. Shikoni në Belgjikë është dashur të kalohen dy vite për konsolidimin e tyre. Ky është padyshim një lajm i mirë. Dhe, për institucione të reja, të fillojnë menjëherë dialogun, ishte lajmi tjetër i mirë.

Pastaj, u arritën 6 marrëveshje: ajo për lirinë e qarkullimit, marrëveshja për diploma, për regjistrat civil, për kadastrin , për vulat doganore dhe marrëveshja për menagjimin e integruar të kufinjëve. Askush nuk ka pritur se e gjithë kjo do të jetë e lehtë, por kjo është arritur me koncenzus , që nënkuptonte kohë dhe mendje të hapur, aftësi për të dëgjuar…dhe e dini nuk ka qenë e lehtë.

Unë erdha në Kosovë vjet në korrik, pak pas ngjarjeve në veri. Dhe , pata rastin të shoh se si qeveria vepronte në mënyrë të zgjuar edhe në situate tensioni. Institucionet e Kosovës ishin në gjendje të nxjerrin më të mirën të mundshme nga procesi europian, koncenzusi, negociatat, dialogu. Pashë se si delegacioni i Kosovës fitonte përvojën dhe nxirrte më të mirën të mundshme. Në fund të ditës dialogu nuk është që të kënaqet BE-ja, por është vërtetë që të përmirësohet cilësia e jetës së njerëzve, kooperimi rajonal dhe ekonomia.

Marrëveshjet nuk janë fundi, ato janë vetëm fillimi. Kur arrini marrëveshjet, ai është fillimi pas të cilit duhet të vazhdojë implementimi. Të gjitha këto duan kohë. Është vështirë, por unë jam optimist për të ardhmen.

infoGlobi: Marrëveshja për menagjimin e integruar të kufinjve, është ndër më të kontestuarat. Si e interpretoni ju këtë marrëveshje?

Si e dini, është vetëm fillimi, sepse ende nuk është shkruar protokoli që duhet ta përcjellë atë. Do të doja ti shihni kopjet e marrëveshjeve mes Shqipërisë dhe Malit të Zi. Është document gjigant. Nuk është dicka që do të mund të shkruhej gjatë një darke. Më duhet të kthehem edhe një herë të ngjashmëritë e Belgjikës me Kosovën. Unë nëse nuk gabohem përmenda më heret se edhe vendi im ka Marrëveshje për menagjim të integruar të kufinjvë (IBM).Fjala bie e kemi një IBM mes Belgjikës dhe Britanisë së Madhe. Fjala është për Eurostarin. Në stacionin e trenit kufiri menagjohet në mënyrë të integruar. Kalimtarëve u kontrollohen dokumentat nga zyrtarët e të dyja vendeve. Dhe, aty nuk ka flamur, as të Belgjikës e as të Britanisë së Madhe. Në fakt kjo është një IBM. Të tilla ka në Europë, prandaj jam optimist se menagjimi i integruar i kufirit mund të implementohet edhe në Kosovë.

infoGlobi: Do të thotë jeni optimist për dialogun?

Padyshim po. Unë po shoh zyrtarët dhe ekspertët që po punojnë shumë dhe po shof se kanë mësuar shpejt. Është tejet inkurajuese kjo. Në shtator ata vlerësoheshin lart nga Brukseli, dukshëm më lartë se pala tjetër që kishin përball.

infoGlobi: Sa është larg Kosova nga integrimi në Bashkimin Europian?

Sinqerisht, nuk e di. Po shikoni Kroacinë. Iu deshën dhjetë vitë të arrij aty ku është sot.
Të jeshë pjesë e Europës nuk është fundi, por është fillimi i rrëfimit. Ajo që mund të them është se Kosova sivjet është më afër BE-së se që ka qenë ndonjëherë.Ky është process. Nëse ia hedhni një sy raporteve të progresit të BE-së, aty do të hasni n lajm të mirë. Është e mirë të dihet se cka nuk është arritur, cka po mungon dhe cfarë është përmbushur. Raportet e progresit janë një lloj stimuli për institucionet e Kosovës.

infoGlobi: Kur thoni Kosova sot është më afër BE-së sesa që ishte në të shkuarën, a do të thotë kjo se integrimi i saj në BE është cështje muajsh?!!

Jo nuk mendova se është cështje ditësh. Mendova në distancën në raport me BE-në. Është fjala për progresin. Cdo vit i afrohet më shumë BE-së, sepse cdo herë shënon progress në fushat e caktuara dhe përmbushjen e kritereve për anëtarësim. I afrohet BE-së pra nga viti në vit.

Si ju thash, Kroacisë për tu integruar iu nevoitën rreth dhjetë vite. Është normale, këto gjëra duan kohë. Edhe liberalizimi i vizave kërkon kohë, sepse janë shumë gjëra që duhet rregulluar këtu para se ky process të përmbyllet.

infoGlobi: Këtu ekziston edhe një problem, a ii natyrës politike. Pesë shtete të BE-së nuk e kanë njohur Kosovën shtet, dhe kjo është një pengesë serioze për anëtarësimin e saj në familjen ku vendimet mirren me koncenzus, apo mbase e kam gabim?

Pozicioni ynë, mendoj i Belgjikës është ai që ka qenë nga fillimi. Kosova është shtet i pavarur dhe Sovran. Për vedin tim kjo është e qartë dhe kjo është e qartë për të gjithë partnerët tonë. Edhe shtetet që nuk e kanë njohur Kosovën, e dinë këtë. Ne, sa herë që kemi mundësi bisedojmë me ta dhe lobojmë.

infoGlobi: Si duket nuk e njohin, mes tjerash për shkak të problemeve të tyre të brendshme, Spanja me baskët, Greqia me Qipron…

Por, edhe këto vende kanë qasje pragmatike. Fakti që shtetet e tilla nuk e njohin Kosovën shtet, nuk do të thotë se ato nuk pajtohen që ne të lëvzim përpara në disa cështje. Sigurisht i keni parë konkluzionet e fundit të Këshillit të BE-së që kanë të bëjnë me marrëveshjet, liberalizimin e vizave, etj! Këto shtete, të ushëzuara nga Komisioni Europian kanë pranuar që të lëvizim tutje me cëshjet që i përmenda. Pra, edhe ato përpiqen të jenë pragmatike, sado që edhe ndër to ka që luajnë.

infoGlobi: Ku do të jetë Kosova pas dhjetë vitesh?

Duke pasur parasyshë madhësinë e popullsisë, të territorit, pastaj karakteristikat demografike të vendit ku rreth 40-45 % janë të rinj, gjithashtu kur kam parasushë situatën në rajon dhe rrethanat e tjera, të ua them të drejtën kujtoj se Kosova ngërthen në vete të gjitha “mëlmesat” që të përmbyllet si një storie e suksesshme Europiane.

Ka vetëm tre vjet që vendi ekziston si shtet dhe vetëm dhjetë vjet prej kur përfundoi lufta. Jam në dijeni se pritjet janë të mëdha dhe se ato shoqërohen njëkohësisht me zhgënjime. Por “mëlmesat” janë këtu. Do të nevojitet ca kohë, do të ketë frustrime, por nuk ka arësye që Kosova most ë jetë storie e suksesshme.

Unë besoj se në shtigje afatmesme Kosova mund të përfitojë shumë nga mos të qenit pjesë e BE-së. Kjo mund të arrihet duke shfrytëzuar programet e shumta dhe ndihmën e Komisionit Europian. Kurt ë anëtarësohet do të ketë mjaftë kufizime.

Është pra ky një rast i mundësive historike për shtetin që mund të nxjerr më të mirën në shumë fronte. E di se është kohë e shpresave dhe e frustrimeve, por unë jam i sigurt se punët do ecin mbarë.

Autoren e intervistës Evliana BERANI mund ta kontaktoni përmes mesazhit në Facebook.

 

@InfoGLOBI

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.